ကုိမူ။ ။ လူမွဳသီအုိရီရဲ႕ပထမျပႆနာက လူရဲ႕ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ပုံကုိနားလည္ဖုိ႔ ခက္ခဲတာပဲ။ ဆုိလုိတာကဗ်ာ...
ကုိလူ။ ။ ဟုိးဆရာ ရီေနးဆန္းကစၾကမယ္ေလ။က်ေနာ္တုိ႔ကအဲဒီေခတ္ပုိင္းျခားပုံေတြနဲ႔မရင္းလွဘူး။
ကုိမူ။ ။ ျပီးခဲ့တဲ့အပတ္က က်ေနာ္ေျပာခဲ့သလုိေပါ့။ အီတာလ်ံေတြကစခဲ့တာ။ ဖေလာရင့္ဟာ ရီေနးဆန္းျမဳိ႕ေတာ္ပဲ။ အေတာ္သာယာတယ္ဆုိတယ္။ ျပင္သစ္စကား naissance ဆုိတာေမြးတာ။ re ထည့္လုိက္ေတာ့ျပန္လည္ေမြးဖြားျခင္း၊ ျပန္လည္ဆန္းသစ္ေခတ္ပဲေျပာပါေတာ့။ အလယ္ေခတ္အေႏွာင္းမွာ စတည္တယ္။
ကုိလူ။ ။ ဒီျပန္လည္ဆန္းသစ္ေခတ္နဲ႔ ခင္ဗ်ားဆရာသမားေတြရဲ႕ညာဏ္အလင္းေခတ္ကဘာကြာသလဲ
ကုိမူ။ ။ ရီေနးဆန္းက အႏုပညာနဲ႔စီးပြားေရးကုိအေလးေပးျပီး Enlightenment ကဒႆန နဲ႔ ႏုိင္ငံေရးဘက္ကုိ ကဲတယ္လုိ႔ေယဘူယ်ေတာ့ေျပာႏုိင္ပါလိမ့္မယ္။
ကုိလူ။ ။ အင္း။ လီယုိနာဒုိဒါဗင္ခ်ီ နဲ႔ မုိက္ကယ္အိန္ဂ်လုိဟာ ရီေနးဆန္းမင္းသားေတြေပါ့ ဟုတ္လား။
ကုိမူ။ ။ ေခတ္ျပဳိင္ေတြေပါ့၊ ဒါဗင္ခ်ီရဲ႕ မုိနာလီဇာကုိ ပါရီက Louvre လုဗ့္မွာ၊ ေနာက္ဆုံးညစာကုိ မီလန္မွာ ၾကည့္ခဲ့ဖူးတယ္။ ပန္းခ်ီနားမလည္ေတာ့ မေ၀ဖန္ရဲပါဘူး။ ၾကည့္ဖူးတယ္လို႔ေျပာႏုိင္တယ္ေပါ့။ မုိက္ကယ္အိန္ဂ်လုိကိုေတာ့ စာအုပ္တအုပ္မွာ ခဲျခစ္ပုံၾကမ္းေတြ ၾကည့္ဖူးတယ္မွတ္တယ္။ ေလထဲပ်ံဖုိ႔ျဖစ္ႏုိင္ေျခကုိၾကံဆတယ္ဆုိလား က်ေနာ္သိပ္မမွတ္မိေတာ့ဘူး။ သူကပန္းခ်ီအျပင္ ဗိသုကာ၊ ပန္းပုဆရာ၊ ေက်ာက္တုံးထဲမွာပုံကရွိျပီးသား၊ သူကအေပၚယံကုိ ဖယ္ထုတ္ျပီး အတြင္းသားပုံကုိလြတ္လပ္ခြင့္ေပးတာပါ လုိ႔ဆုိတဲ့ဆရာသမားေပါ့။ သခ်ာၤလည္းေတာ္တယ္ဆုိတယ္္။
ကုိလူ။ ။ ညာဏ္အလင္းေခတ္ဆရာေတြကုိလည္းေျပာပါဦး။
ကုိမူ။ ။ ရူးဆုိး၊ က်ေနာ္ေျပာခဲ့ျပီးပါျပီ၊ ျပင္သစ္ေတာ္လွန္ေရးေၾကြးေၾကာ္သံေတြကုိဖန္တီးခဲ့သူ။ လြတ္လပ္ျခင္း ညီမွ်ျခင္း ညီေနာင္သားရင္းခ်စ္ၾကည္ျခင္း ဟာ ရူးဆုိးရဲ႕လက္ရာ။ ဒါ့အျပင္ မြန္တက္စက်ဴ (Montesquieu) တုိ႔ ဂြ်န္ေလာ့ခ္(John Locke) တုိ႔ကုိခင္ဗ်ား ၾကားဖူးမွာပါ။
ကုိလူ။ ။ မၾကားဖူးဘူး၊ ေဗာ္တဲယားေတာင္မွ ေဇာ္(ပ်ဥ္းမနား)ရဲ႕ "ေဗာ္တဲယားကိုရုိက္ရင္သူ႕ေခါင္းကုိမထိေစနဲ႔" ဆုိလား ကဗ်ာတပုဒ္ထဲကစာသားေၾကာင့္သိတာ။ ျပီးေတာ့ တခါ “ခင္ဗ်ားေျပာတာကုိ က်ေနာ္လက္မခံဘူး၊ ဒါေပမဲ့ခင္ဗ်ားေျပာခ်င္တာ ေျပာခြင့္ရဖုိ႔ကုိေတာ့က်ေနာ္အသက္ေပး၀ံ့ပါတယ္” ဆုိတဲ့သူ႔အေျပာကုိေတာ့ သေဘာက်လွတယ္။ မြန္တက္စက်ဴ ကဘယ္သူလဲ။
ကိုမူ။ ။ ႏုိင္ငံေတာ္အာဏာကုိ Executive, Legislative နဲ႔ Judicial လုိ႔သုံးပုိင္းခြဲသင့္ေၾကာင္းတင္ျပခဲ့ သူေပါ့။ ဒီအေတြးအေခၚဟာ အေမရိကန္ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကုိၾသဇာသက္ေရာက္ခဲ့တယ္။ အာဏာဟာ လူကုိပ်က္စီးေစတယ္။ အၾကြင္းမဲ့အာဏာဟာလူကုိအၾကြင္းမဲ့ပ်က္စီးေစတယ္ ဆုိတယ္မဟုတ္လား။ အာဏာရဲ႕သေဘာဟာ သူ႔ကုိသူနဲ႔ပဲျပန္ထိန္းေက်ာင္းႏုိင္တာပါပဲ။ ဒီေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ တရားဥပေဒျပဳေရး နဲ႔ တရားစီရင္ေရး ကုိသီးျခားျဖစ္ ေစခ်င္တဲ့ (Division of Power) ကုိတင္ျပခဲ့တဲ့ မြန္တက္စက်ဴ ရဲ႕ႏုိင္ငံေရး ေတြးေခၚေမွ်ာ္ျမင္မွဳ ကုိခင္ဗ်ားခန္႔မွန္းႏုိင္ ေလာက္ေရာေပါ့။
ကုိလူ။ ။ လူတေယာက္၊ အဖြဲ႔အစည္းတခုဆီမွာ အာဏာတရပ္လုံးေပးမထားခ်င္လုိ႔ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒမွာကုိပဲ အာဏာသံုးရပ္နဲ႔ခြဲေ၀ ထားတယ္။ ဒါကုိပဲ ဒီမုိကေရစီရဲ႕ေဒါက္သုံးေဒါက္လုိ႔က်ေနာ္တုိ႔နားလည္ထားၾကပါတယ္။
ကုိမူ။ ။ ဒါနဲ႕မျပီးဘူး၊ အေမရိကန္ေတြအဂၤလိပ္ေတြဆီကလြတ္လပ္ေရးရေတာ့ ေျမာက္ပုိင္းျပည္နယ္ ၁၃ခုရွိတယ္။ အဲဒါကုိဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုျဖစ္ေအာင္သူတုိ႔စီစဥ္ခဲ့တာ။ ေျပာခ်င္တာက သူတုိ႔ဟာ အာဏာကုိ ႏုိင္ငံေတာ္အဆင့္နဲ႔ ျပည္နယ္အဆင့္ဆုိျပီးကုိထပ္ခြဲထားေသးတယ္။ ဗဟုိမွာစုမေနေအာင္လုိ႔ Decentralization လုပ္ထားတာေပါ့။ စာေပမွာလုိ ေခါင္းစဥ္ကေန တပုဒ္လုံးကုိခ်ဳပ္မထားခ်င္လုိ႔ ျဖည္ထားတာ။ ခင္ဗ်ားတုိ႔ ပုိ႔စ္ေမာ္ဒန္သမားေတြဒါေတြနားလည္ပါတယ္။
ကုိလူ။ ။ ေကာင္းျပီ အာဏာရွင္စံနစ္ကေန ဒီမုိကေရစီသြားဖုိ႔ ၾကဳိးစားေနတဲ့ႏုိင္ငံေတြမွာ ဥပေဒအရကုိအာဏာကုိ တဘက္ထဲထုိးေပး ထားတာကုိေရာဘယ္လုိသေဘာ ထားမလဲ။
ကုိမူ။ ။ က်ေနာ္က ဟာဘားမားဆီကုိသြားတာ လမ္းနဲနဲေခ်ာ္ျပီး အုိဘားမားဆီေရာက္သြားတာျပန္လွည့္မလို႔ပါ။ ခင္ဗ်ားက ကုိဘားမားဘက္ဆြဲေကြ႕ျပီပဲ။ အင္းေပါ့ေလ ဒါဟာ ၂၀၁၀ ရဲ႕စိန္ေခၚေနတဲ့ေမးခြန္းတခုျဖစ္ေနတာကုိး။ ၁၈ရာစု ကုန္ခါနီးဆြဲခဲ့တဲ့ အေမရိကန္ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒဟာ ရာစု၂ဆက္ကုိျဖတ္သန္းလာခဲ့တယ္။ Addendum ေတြရွိတယ္။ Social Change အေနနဲ႕ ကၽြန္စံနစ္ဖ်က္သိမ္းတာတုိ႔ လူမဲအခြင့္အေရးတုိ႔ ဆုိတာေတြေပၚလာတယ္။ ဥပေဒေတြျပင္တယ္။ သုိ႔ေသာ္ ေက်ာရုိးကမေျပာင္းဘူး။ အစေကာင္းခဲ့တာကုိး။ က်ေနာ္တုိ႔ဆီမွာ ဒီဥပေဒနဲ႔ ၂၀၁၀ ကုိျဖတ္သန္းဖုိ႔ ဘယ္အေနအထားေၾကာင့္ပဲျဖစ္ျဖစ္ လက္ခံသူေတြဟာ ေက်ာရုိးမွာကုိအားနားခ်က္ေတြရွိေနတယ္။ အျခားလုပ္ေဆာင္ စရာေတြလုပ္ေနရင္းမွာပဲ ဒါကုိတေန႔ျပန္ျပင္ရမယ္ဆုိတဲ့ အသိတခုေတာ့အနိမ့္ဆုံးသြင္းထားဖုိ႔လုိမယ္။ သမုိင္းေပးတာ၀န္ လုိ႔ခင္ဗ်ားေျပာခ်င္လည္းေျပာေပါ့။
ကုိလူ။ ။ ကုိယ့္လူကေပ်ာ့လွပါလား။
ကုိမူ။ ။ က်ေနာ္ကလည္းျပင္းခ်င္ပါတယ္။ သီးျခားေျပာၾကေသးတာေပါ့ေလ။ ေရွ႕ဆက္တက္မယ္ဆုိရင္ က်ေနာ္ ဂြ်န္ေလာ့ခ္ (John Locke) ကုိနဲနဲေျပာျပီးျဖတ္ေတာ့မယ္။
ကုိလူ။ ။ ဆက္ပါ ဆက္ပါ။
ကုိမူ။ ။ သူ႔ကုိလစ္ဘရယ္၀ါဒရဲ႕ဖခင္ၾကီးလုိ႕သတ္မွတ္ခံရပါတယ္။ အေမရိကန္ ေတာ္လွန္ေရးနဲ႔ႏုိင္ငံထူေထာင္သူေတြျဖစ္တဲ့
ေဂ်ာ့ခ်္၀ါရွင္တန္ (Gorge Washington)၊ ဘင္ဂ်မင္ဖရင္ကလန္ (Benjamin Frinklin) တုိ႔ အထူးသျဖင့္ ဂ်ိမ္းစ္ေမဒီဆန္ (James Madison)တုိ႔ ေသာမတ္ဂ်က္ဖာဆန္ (Thomas Jefferson) တုိ႔နဲ႔သူတုိ႕ဦးေဆာင္ေရးဆြဲတဲ့ အေျခခံဥပေဒဟာ ဂၽြန္ေလာ့ခ္ ရဲ႕အေတြးအေခၚစိတ္ပုတီးမွာ ရိပ္ၾကီးခုိခဲ့ၾကတာပါ။
ကုိလူ။ ။ ေကာင္းျပီေလ။ ရီေနးဆန္းကေနတည္ျပီး ကုိယ့္လူက Enlightenment နဲ႔အေမရိကန္ဥပေဒခ်ီးမြမ္းခန္းဖြင့္လုိက္တာကုိး။ ခင္ဗ်ား ဂ်ာမန္ၾကီး ဂ်ာဂန္ဟာဘားမား ကုိဆက္ပါဦး။ ခင္ဗ်ားစေျပာတဲ့ လူမွဳသီအုိရီရဲ႕ပထမျပႆနာဆုိတာ။
ကုိမူ။ ။ လူမွဳသီအုိရီရဲ႕ပထမျပႆနာက လူရဲ႕ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ပုံကုိနားလည္ဖုိ႔ ခက္ခဲတာပဲ။ ဆုိလုိတာကဗ်ာ...
ဆက္ပါဦးမည္
KZေက
Wednesday, June 30, 2010
Sunday, June 20, 2010
သမီးတေန႔ဖတ္ဖုိ႔ိ တုိးျမစ္ေရဆန္
အံ့အားသင့္စရာမဟုတ္ေပမဲ့ သမီးကုိဇြန္၁၉မွာေမြးခဲ့ပါတယ္။
အဲဒီတုန္းကက်ေနာ္တုိ႔နယ္မွာေနၾကတာပါ၊
“ပုသိမ္ကုိျပန္မေလာ့ေတြးေတာ့ ေရြးျမစ္ကယ္ျပင္စလူနဲ႔ ဧရာသူဖ်ာပုံေမြးတယ္
ဘုိေလးမွာသက္ကယ္၀ယ္လုိ႔ လက္မလြယ္ကုိသံဒိရယ္နဲ႔ တုိးလုိ႔ထြက္ေျပး”။
ဒါက က်ေနာ္ငယ္ငယ္က ပထီ၀ီႏုိင္ငံေရးတုိ႔ ပထ၀ီ ေတေဇာ အာေပါ ၀ါေယာ တုိ႔ မၾကားဘူးခင္ ဧရာ၀တီျမစ္လက္တက္ေတြကုိမွတ္မိေအာင္က်က္တဲ့ ကဗ်ာေလးတပုဒ္ပါ။
ၾကီးလာေတာ့ “ေရြးျမစ္ျပင္လွဳိင္းလွဳပ္ခုန္ လြန္းေတာင္ေပၚကမုတ္သုံ ယုံၾကည္တတ္ရင္ ဒါရင္ခုန္ျမင့္ျမတ္” လုိ႔ ကုိေအာင္းေ၀းက ယာမာဂူခ်ီ ခင္ေဆြရီ မွာစာဖြဲ႔ထားတာကိုႏွစ္သက္ခဲ့သူေဖေဖက သမီးေမြးေတာ့ တုိးျမစ္ျပင္ေပၚကညေတြနဲ႔ ႏုငယ္ေသာ သမီးေလး လွဳပ္ခတ္တဲ့ ဘ၀အစကုိ ၾကည့္ေမာၾကည္ႏူးခဲ့ရပါတယ္။
မုတၱမပင္လယ္ေကြ႕မွာေလးပတ္၊ ေနာင္ႏွစ္မ်ားၾကာေတာ့ နာဂစ္ကေမႊေႏွာက္ေျခာက္ျခားခဲ့တဲ့ ျမဳိ႕ငယ္ေလးမွာ ေလးပတ္။ ေလးပတ္လုပ္ ေလးပတ္နားနဲ႔ သမီးေမြးခါနီးေတာ့ ရန္ကုန္ေက်ာက္ေျမာင္းမွာ က်ေနာ္တုိ႔အခန္းငွားပါတယ္။ သူ႔ကုိကုိ လုိ ကန္ေတာ္ၾကီး ေဆးခန္းမွာ ေမြးဖုိ႔ပါ။ အေျခအေနေတြအရ ဆာကူရာမွာေမြးဖုိ႔ျဖစ္လာပါတယ္။
သမီး၁ႏွစ္မွာ က်ေနာ့္အလုပ္ကရန္ကုန္မွာေနဖုိ႔ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီေတာ့လည္းေျပာင္းေပါ့၊ က်ေနာ္တုိ႔ေျပာင္းေတာ့
ခု တုိးျမစ္ျပင္ေပၚခံ့ျငားေနတဲ့ ျမစ္ကူးတံတားကမရွိေသးပါဘူး။
ရွိစုမဲ့စု ပစၥည္းေတြကုိသေဘာၤနဲ႔ ရန္ကုန္ကုိသယ္ပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက ေျခသလုံးအိမ္တုိင္စားေသာက္ဆုိင္မ်ား လုိ႔ ကဗ်ာတပုဒ္မွာက်ေနာ္ရက္ရက္စက္စက္စာဖြဲ႔ခဲ့တဲ့ တုိးျမစ္ကမ္းတေနရာက ဆုိင္တဆုိင္မွာညလုံးေပါက္နီးပါး
ထုိင္ျပီးက်ေနာ္တုိ႔သေဘာၤေစာင့္ခဲ့တာခုစာေရးရင္းသတိရမိေနပါတယ္။
ရန္ကုန္မွာေနလုိ႔မွ ၂ႏွစ္မျပည့္ခင္ ေက်ာ္ၾကားေသာအျမင့္တခုရဲ႕ထိပ္ဖ်ားကုိငါတက္ခဲ့တယ္၊ အီဖယ္ အုိ အသင္….. အစရွိသည္ျဖင့္ က်ေနာ္ကဗ်ာေရး ခဲ့ေသာ ကမာၻေက်ာ္ျမဳိ႕ေတာ္တခုကုိသြားရပါတယ္။ ေရျခားေျမျခား သမီးေလး ဘာသာစကားအသစ္ ေက်ာင္းအသစ္မွာ ရုန္းကန္ခဲ့ရတာကို ခုေနျပန္ေတြးေတာ့သနားေနမိပါတယ္။
သမီးက သူ႔စရုိိက္နဲ႔တူပါတယ္၊ ဖိအားေပးတုိင္းမေရြ႕ပါဘူး။ ခုေခတ္ေျပာေနတဲ့ စမတ္ပါ၀ါကုိ သုံးတုိင္းလည္းမရပါဘူး။
သူ႕ဆရာမနာမည္က ရုိ၀ယ္တဲ့၊ ခေလးေတြကုိၾကင္နာျပီး နားလည္မွဳေပးတဲ့ဆရာမတေယာက္ပုံစံပါ။
သုိ႔ေပမဲ့ သမီးနဲ႔ပါတ္သက္ျပီး က်ေနာ္ေက်ာင္းကုိသြားေတြ႔ရတာေတြရွိပါတယ္။ အဓိက ကေျပာတုိင္းမလုပ္တာပါ။
က်ေနာ္ အလုပ္က အဲဒီေျမၾကီးထဲေရြ႕လ်ားေနတဲ့ဓါတ္သတၱဳေတြအေၾကာင္းနဲ႕ဆက္စပ္ပါတယ္။ ဥေရာပေဆာင္းရာသီကုိအံတုထားတဲ့ ၾကြက္တြင္းလုိေျမေအာက္လမ္းေၾကာင္းေတြနဲ႔သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႔၊ ေဆာင္းေငြ႔
ႏွင္းမွဳန္၊ ခဲေနတဲ့စိတ္ကူးေတြၾကားမွာပဲ က်ေနာ္တုိ႔ေနာက္တျမဳိ႕ကုိေျပာင္းခဲ့ၾကပါတယ္။ သမီးငါးႏွစ္။
ေခတ္ဆုိးၾကီးက သတင္းဆုိးေတြအေၾကာင္းေျပာပါတယ္။ ဥေရာပရဲ႕အေႏြးထည္အထပ္ထပ္ၾကားမွာ ပဲေခြ်းစုိ႔ခဲ့ရတဲ့ သတင္းေတြကုိနားဆင္ရင္း သမီးေလးမ်ဳိးျခားဘာသာစကားကုိလည္ပတ္စြာေျပာႏုိင္တာကုိ ေငးၾကည့္ရင္း ရန္ကုန္ျပန္ဖုိ႔က်ေနာ္ဆုံးျဖတ္ခဲ့ပါတယ္။
၂၀၀ရ စက္တင္ဘာ ေရြႊ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရး၊ ၂၀၀၈ ေမ နာဂစ္ ျပီးေတာ့ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ၊ ေရသန္႕ဘူးေတြကုိလက္ေပါက္ေအာင္သယ္ရင္း တာေပၚလင္ဖ်င္စေတြထမ္းခ်ရင္း ျမန္မာစည္ဘီယာအခါးကုိေသာက္ရင္း က်ေနာ္ဟာစိတ္ကူးထဲကေတာ္လွန္ေရးကုိ ေခတၱပဲျဖစ္ျဖစ္ ႏွဳတ္ဆက္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ အဘူမိေဒါ နဲ႔ အဘီဆစ္၊ ေနာက္ေတာ့လီကြမ္ယူနဲ႔ ဘယ္ေတာ့ရီခ် လုိက္မယ္မွန္း မသိရဘူးလုိ႔ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ကေ၀ဖန္ခဲ့တဲ့ လီရွန္လြန္း၊ ေပါက္ေစ်းရတုိင္းက်ေနာ္ လုိက္မယ္လု႔ိ သြားခဲ့တဲ့ေနရာတုိင္းမိသားစုနဲ႕အတူ သမီးေလးပါခဲ့ရတယ္။
စင္ကာပူေရာက္ေတာ့ပထမအပတ္မွာပဲ ဒီေက်ာင္းကုိသမီးမတက္ခ်င္ေတာ့ဘူးလုိ႔ ေျပာျပီးငုိေတာ့ က်ေနာ့္မွာ
စိတ္မေကာင္းျဖစ္ရတယ္၊ ခုေတာ့နဲနဲေနသားက်လာျပီဆုိေပမဲ့၊ ေဖေဖ သမီးေျပာတဲ့အဂၤလိပ္စကားကုိသူတုိ႔ နားမလည္လု႔ိ သူတုိ႔နားလည္တဲ့ အဂၤလိပ္စကားကုိေျပာရတယ္လုိ႔ဆုိေတာ့ က်ေနာ့္မွာ ဘာျပန္ေျဖသိမ့္ရမယ္မွန္း မသိရပါ။
ကမၻာဟာရွဳတ္ေထြးတယ္သမီးေလးရယ္၊ ေဖေဖေမွ်ာ္လင့္ထားတာထက္ပုိျပီးေကြ႕႔ေကာက္ေနတာပါပဲ။ ေဖေဖကေတာ့ တဂုိးကဗ်ာကိုဆရာျမဘာသာျပန္သလုိ ရႊံ႕ရုပ္ေတြနဲ႔ေဆာ့တဲ့အတတ္ပညာကုိေမ့ေလ်ာ့ခဲ့ပါျပီ။
သမီးကိုေဖေဖဘာျဖစ္ေစခ်င္လည္းဆုိရင္ သမီးျဖစ္ခ်င္တာပါ၊ အဲဒါကုိ သမီးကုိယ္တုိင္ဆုံးျဖတ္ႏုိင္တဲ့အထိ ေဖေဖ ထိန္းေက်ာင္းရပါလိမ့္မယ္။
သမီးထက္နဲနဲအသက္ပုိမယ့္သမီးေလးတေယာက္ရွိတဲ့ ေဖ့ေဖ့သူငယ္ခ်င္းတေယာက္က တခါကစာေရးတယ္။
ေၾကြေနတဲ့ပန္းေလးမ်ားလုိက္ေကာက္ျခင္းမွာေပ်ာ္တတ္တဲ့ရုိးသားမွဳကို ဘယ္လုိလူ႔ေလာကစည္းစိမ္အတြက္ မွမစေတးနဲ႔ ဆုိတဲ့သီခ်င္းကုိ သူ႔သမီးေလးေမြးေန႔မွာဆုိခဲ့တယ္ဆုိပဲ။
ေဖေဖေတာ့ဘာဆုေတာင္းေပးရမယ္ မေ၀ခြဲတတ္ပါဘူး။ ရုိးသားျပီးမွ်တေသာ စိတ္ကူးတခုသမီးမွာရိွလွ်င္ေဖေဖ ျဖည့္စည္းေပးဖုိ႔ပါပဲ၊
ကုိယ္ စိတ္ ႏွလုံး သုံးပါးစလုံး ရႊင္လန္းခ်မ္းေျမ႕စြာျဖင့္ ဘ၀ကုိ သမီးေလး ရင္ဆုိင္ခံစားေပ်ာ္ရႊင္ႏုိင္ပါေစ။
တေန႔သမီးေလးၾကီးျမင့္လာလုိ႔ ဘေလာ့ေတြဖတ္တတ္လာတဲ့အခါဖတ္ဖုိ႔သမီးေမြးေန႔မွာေဖေဖေရးပါတယ္။
ခ်စ္ေသာေဖေဖ
KZေက
အဲဒီတုန္းကက်ေနာ္တုိ႔နယ္မွာေနၾကတာပါ၊
“ပုသိမ္ကုိျပန္မေလာ့ေတြးေတာ့ ေရြးျမစ္ကယ္ျပင္စလူနဲ႔ ဧရာသူဖ်ာပုံေမြးတယ္
ဘုိေလးမွာသက္ကယ္၀ယ္လုိ႔ လက္မလြယ္ကုိသံဒိရယ္နဲ႔ တုိးလုိ႔ထြက္ေျပး”။
ဒါက က်ေနာ္ငယ္ငယ္က ပထီ၀ီႏုိင္ငံေရးတုိ႔ ပထ၀ီ ေတေဇာ အာေပါ ၀ါေယာ တုိ႔ မၾကားဘူးခင္ ဧရာ၀တီျမစ္လက္တက္ေတြကုိမွတ္မိေအာင္က်က္တဲ့ ကဗ်ာေလးတပုဒ္ပါ။
ၾကီးလာေတာ့ “ေရြးျမစ္ျပင္လွဳိင္းလွဳပ္ခုန္ လြန္းေတာင္ေပၚကမုတ္သုံ ယုံၾကည္တတ္ရင္ ဒါရင္ခုန္ျမင့္ျမတ္” လုိ႔ ကုိေအာင္းေ၀းက ယာမာဂူခ်ီ ခင္ေဆြရီ မွာစာဖြဲ႔ထားတာကိုႏွစ္သက္ခဲ့သူေဖေဖက သမီးေမြးေတာ့ တုိးျမစ္ျပင္ေပၚကညေတြနဲ႔ ႏုငယ္ေသာ သမီးေလး လွဳပ္ခတ္တဲ့ ဘ၀အစကုိ ၾကည့္ေမာၾကည္ႏူးခဲ့ရပါတယ္။
မုတၱမပင္လယ္ေကြ႕မွာေလးပတ္၊ ေနာင္ႏွစ္မ်ားၾကာေတာ့ နာဂစ္ကေမႊေႏွာက္ေျခာက္ျခားခဲ့တဲ့ ျမဳိ႕ငယ္ေလးမွာ ေလးပတ္။ ေလးပတ္လုပ္ ေလးပတ္နားနဲ႔ သမီးေမြးခါနီးေတာ့ ရန္ကုန္ေက်ာက္ေျမာင္းမွာ က်ေနာ္တုိ႔အခန္းငွားပါတယ္။ သူ႔ကုိကုိ လုိ ကန္ေတာ္ၾကီး ေဆးခန္းမွာ ေမြးဖုိ႔ပါ။ အေျခအေနေတြအရ ဆာကူရာမွာေမြးဖုိ႔ျဖစ္လာပါတယ္။
သမီး၁ႏွစ္မွာ က်ေနာ့္အလုပ္ကရန္ကုန္မွာေနဖုိ႔ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီေတာ့လည္းေျပာင္းေပါ့၊ က်ေနာ္တုိ႔ေျပာင္းေတာ့
ခု တုိးျမစ္ျပင္ေပၚခံ့ျငားေနတဲ့ ျမစ္ကူးတံတားကမရွိေသးပါဘူး။
ရွိစုမဲ့စု ပစၥည္းေတြကုိသေဘာၤနဲ႔ ရန္ကုန္ကုိသယ္ပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက ေျခသလုံးအိမ္တုိင္စားေသာက္ဆုိင္မ်ား လုိ႔ ကဗ်ာတပုဒ္မွာက်ေနာ္ရက္ရက္စက္စက္စာဖြဲ႔ခဲ့တဲ့ တုိးျမစ္ကမ္းတေနရာက ဆုိင္တဆုိင္မွာညလုံးေပါက္နီးပါး
ထုိင္ျပီးက်ေနာ္တုိ႔သေဘာၤေစာင့္ခဲ့တာခုစာေရးရင္းသတိရမိေနပါတယ္။
ရန္ကုန္မွာေနလုိ႔မွ ၂ႏွစ္မျပည့္ခင္ ေက်ာ္ၾကားေသာအျမင့္တခုရဲ႕ထိပ္ဖ်ားကုိငါတက္ခဲ့တယ္၊ အီဖယ္ အုိ အသင္….. အစရွိသည္ျဖင့္ က်ေနာ္ကဗ်ာေရး ခဲ့ေသာ ကမာၻေက်ာ္ျမဳိ႕ေတာ္တခုကုိသြားရပါတယ္။ ေရျခားေျမျခား သမီးေလး ဘာသာစကားအသစ္ ေက်ာင္းအသစ္မွာ ရုန္းကန္ခဲ့ရတာကို ခုေနျပန္ေတြးေတာ့သနားေနမိပါတယ္။
သမီးက သူ႔စရုိိက္နဲ႔တူပါတယ္၊ ဖိအားေပးတုိင္းမေရြ႕ပါဘူး။ ခုေခတ္ေျပာေနတဲ့ စမတ္ပါ၀ါကုိ သုံးတုိင္းလည္းမရပါဘူး။
သူ႕ဆရာမနာမည္က ရုိ၀ယ္တဲ့၊ ခေလးေတြကုိၾကင္နာျပီး နားလည္မွဳေပးတဲ့ဆရာမတေယာက္ပုံစံပါ။
သုိ႔ေပမဲ့ သမီးနဲ႔ပါတ္သက္ျပီး က်ေနာ္ေက်ာင္းကုိသြားေတြ႔ရတာေတြရွိပါတယ္။ အဓိက ကေျပာတုိင္းမလုပ္တာပါ။
က်ေနာ္ အလုပ္က အဲဒီေျမၾကီးထဲေရြ႕လ်ားေနတဲ့ဓါတ္သတၱဳေတြအေၾကာင္းနဲ႕ဆက္စပ္ပါတယ္။ ဥေရာပေဆာင္းရာသီကုိအံတုထားတဲ့ ၾကြက္တြင္းလုိေျမေအာက္လမ္းေၾကာင္းေတြနဲ႔သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႔၊ ေဆာင္းေငြ႔
ႏွင္းမွဳန္၊ ခဲေနတဲ့စိတ္ကူးေတြၾကားမွာပဲ က်ေနာ္တုိ႔ေနာက္တျမဳိ႕ကုိေျပာင္းခဲ့ၾကပါတယ္။ သမီးငါးႏွစ္။
ေခတ္ဆုိးၾကီးက သတင္းဆုိးေတြအေၾကာင္းေျပာပါတယ္။ ဥေရာပရဲ႕အေႏြးထည္အထပ္ထပ္ၾကားမွာ ပဲေခြ်းစုိ႔ခဲ့ရတဲ့ သတင္းေတြကုိနားဆင္ရင္း သမီးေလးမ်ဳိးျခားဘာသာစကားကုိလည္ပတ္စြာေျပာႏုိင္တာကုိ ေငးၾကည့္ရင္း ရန္ကုန္ျပန္ဖုိ႔က်ေနာ္ဆုံးျဖတ္ခဲ့ပါတယ္။
၂၀၀ရ စက္တင္ဘာ ေရြႊ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရး၊ ၂၀၀၈ ေမ နာဂစ္ ျပီးေတာ့ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ၊ ေရသန္႕ဘူးေတြကုိလက္ေပါက္ေအာင္သယ္ရင္း တာေပၚလင္ဖ်င္စေတြထမ္းခ်ရင္း ျမန္မာစည္ဘီယာအခါးကုိေသာက္ရင္း က်ေနာ္ဟာစိတ္ကူးထဲကေတာ္လွန္ေရးကုိ ေခတၱပဲျဖစ္ျဖစ္ ႏွဳတ္ဆက္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ အဘူမိေဒါ နဲ႔ အဘီဆစ္၊ ေနာက္ေတာ့လီကြမ္ယူနဲ႔ ဘယ္ေတာ့ရီခ် လုိက္မယ္မွန္း မသိရဘူးလုိ႔ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ကေ၀ဖန္ခဲ့တဲ့ လီရွန္လြန္း၊ ေပါက္ေစ်းရတုိင္းက်ေနာ္ လုိက္မယ္လု႔ိ သြားခဲ့တဲ့ေနရာတုိင္းမိသားစုနဲ႕အတူ သမီးေလးပါခဲ့ရတယ္။
စင္ကာပူေရာက္ေတာ့ပထမအပတ္မွာပဲ ဒီေက်ာင္းကုိသမီးမတက္ခ်င္ေတာ့ဘူးလုိ႔ ေျပာျပီးငုိေတာ့ က်ေနာ့္မွာ
စိတ္မေကာင္းျဖစ္ရတယ္၊ ခုေတာ့နဲနဲေနသားက်လာျပီဆုိေပမဲ့၊ ေဖေဖ သမီးေျပာတဲ့အဂၤလိပ္စကားကုိသူတုိ႔ နားမလည္လု႔ိ သူတုိ႔နားလည္တဲ့ အဂၤလိပ္စကားကုိေျပာရတယ္လုိ႔ဆုိေတာ့ က်ေနာ့္မွာ ဘာျပန္ေျဖသိမ့္ရမယ္မွန္း မသိရပါ။
ကမၻာဟာရွဳတ္ေထြးတယ္သမီးေလးရယ္၊ ေဖေဖေမွ်ာ္လင့္ထားတာထက္ပုိျပီးေကြ႕႔ေကာက္ေနတာပါပဲ။ ေဖေဖကေတာ့ တဂုိးကဗ်ာကိုဆရာျမဘာသာျပန္သလုိ ရႊံ႕ရုပ္ေတြနဲ႔ေဆာ့တဲ့အတတ္ပညာကုိေမ့ေလ်ာ့ခဲ့ပါျပီ။
သမီးကိုေဖေဖဘာျဖစ္ေစခ်င္လည္းဆုိရင္ သမီးျဖစ္ခ်င္တာပါ၊ အဲဒါကုိ သမီးကုိယ္တုိင္ဆုံးျဖတ္ႏုိင္တဲ့အထိ ေဖေဖ ထိန္းေက်ာင္းရပါလိမ့္မယ္။
သမီးထက္နဲနဲအသက္ပုိမယ့္သမီးေလးတေယာက္ရွိတဲ့ ေဖ့ေဖ့သူငယ္ခ်င္းတေယာက္က တခါကစာေရးတယ္။
ေၾကြေနတဲ့ပန္းေလးမ်ားလုိက္ေကာက္ျခင္းမွာေပ်ာ္တတ္တဲ့ရုိးသားမွဳကို ဘယ္လုိလူ႔ေလာကစည္းစိမ္အတြက္ မွမစေတးနဲ႔ ဆုိတဲ့သီခ်င္းကုိ သူ႔သမီးေလးေမြးေန႔မွာဆုိခဲ့တယ္ဆုိပဲ။
ေဖေဖေတာ့ဘာဆုေတာင္းေပးရမယ္ မေ၀ခြဲတတ္ပါဘူး။ ရုိးသားျပီးမွ်တေသာ စိတ္ကူးတခုသမီးမွာရိွလွ်င္ေဖေဖ ျဖည့္စည္းေပးဖုိ႔ပါပဲ၊
ကုိယ္ စိတ္ ႏွလုံး သုံးပါးစလုံး ရႊင္လန္းခ်မ္းေျမ႕စြာျဖင့္ ဘ၀ကုိ သမီးေလး ရင္ဆုိင္ခံစားေပ်ာ္ရႊင္ႏုိင္ပါေစ။
တေန႔သမီးေလးၾကီးျမင့္လာလုိ႔ ဘေလာ့ေတြဖတ္တတ္လာတဲ့အခါဖတ္ဖုိ႔သမီးေမြးေန႔မွာေဖေဖေရးပါတယ္။
ခ်စ္ေသာေဖေဖ
KZေက
Thursday, June 10, 2010
၄။ လူထုစုေ၀း(သုိ႔) ရီေနးဆန္းေကာင္းကင္မွလစ္ဘရယ္လေရာင္ႏု
ဟာဘားမားကုိ၁၉၂၉ ခုတြင္ဂ်ာမနီႏုိင္ငံ ဒူးဆဲေဒါ့ ျမဳိ႕တြင္ေမြးသည္။ အာဒုိးႏုိး၏ လက္ေထာက္အျဖစ္ (၁၉၅၆ - ၅၉ ) ထိလုပ္ခဲ့သည္။
၁၉၆၄ တြင္ဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္း၌ Philosophy ႏွင့္ Sociology ႒ာနတြင္ပါေမာကၡ ျဖစ္သည္။ Starnberg ၏ Max Planck Institute တြင္အတုိင္းအတာတခုထိတာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ျပီး ဖရင့္ဖတ္ကုိ၁၉၈၂တြင္ျပန္ေရာက္သည္။ အျငိမ္းစားယူသည့္ ၁၉၉၄အထိဖရင့္ဖတ္မွမခြာေတာ့ေပ။ ထင္ရွားသည့္ က်မ္းမွာ The Structural Transformation of the Public Sphere ႏွင့္ The Theory of Communicative Action တုိ႔ျဖစ္သည္။
ပထမစာအုပ္ကုိ ၁၉၆၂တြင္ဂ်ာမာန္ဘာသာႏွင့္ေရးသားခဲ့ေသာ္လည္း အဂၤလိပ္ဘာသာသုိ႔ ၁၉၈၉မွသာျပန္ဆုိႏုိင္ခဲ့သည္။ လူထုစုေ၀း (Public Sphere) သေဘာမွာ ဥေရာပ၏ ျပန္လည္ဆန္းသစ္ကာလ (Renaissance) ကုိအေျခခံသည္။ ေကာ္ဖီဆုိင္မွာကုန္သည္ေတြစုမိျပီးေစ်းကြက္ကုိ စနည္းနာသည္။ ပင္လယ္ကုိျဖတ္ေနတဲ့ဂ်ဳံေတြ ကမ္းကပ္တဲ့အခါျဖစ္ႏုိင္မဲ့ေစ်းေတြကုိ ေဆးလိပ္ေငြ႔ေတြနဲ႔အတူပုံေဖာ္ၾကသည္။ အႏုပညာသမားေတြက လမ္းေဘးကေဖးေလးငါထုိင္ေငး သီခ်င္းကုိဖြင့္ခုိင္းျပီး စာအုပ္ေတြဖတ္ ျပဇတ္ေတြၾကည့္ျပီး ေလပန္းၾကသည္။ ဒီမွာ လူထုကျဖည္းျဖည္းခ်င္းစုမိလာသည္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကုိထင္ျမင္ခ်က္ ေတြေပးသည္။ အားျပဳိင္သည္။ ယဥ္ေက်းမွဳအေဟာင္းကုိ မႊသည္။ အေတြးအေခၚအေဟာင္းကုိဆြသည္။ ေကာ္ဖီဆုိရင္ခါးခါးေသာက္မိတယ္ ဆုိသည့္အီတာလ်ံေတြ အက္ပရက္ဆုိ၊ မာတီနီ တုိ႔ႏွင့္ျမည္းၾကေသာသတင္းေတြ ကုိေဆြးေႏြးဖုိ႔၊ တရားေထာက္ဖုိ႔၊ နတ္ကရာၾကည့္ေမာဖုိ႔ စုမိေသာ ဘူဇြာလူထုယဥ္ေက်းမွဳသည္ ျပင္သစ္၊ အဂၤလန္၊ ဂ်ာမနီ စသည့္အေနာက္ဥေရာပႏွင့္ အေမရိကားကိုျပန္႔ခဲ့သည္။ ၁၈ႏွင့္၁၉ ရာစုႏွစ္၂ခုနီးပါးၾကာအရွိန္ရွိခဲ့သည္။ ေမာ္ဒန္ေခတ္ဦးကုိဖန္တီးခဲ့သည္။ ဒီမုိကေရစီအေျခခံကုိသြန္းထုခဲ့သည္။ ဒါက ဟာဘားမား၏ႏုစဥ္က Public Sphere ႏွင့္ပတ္သက္ေသာအေတြးအေခၚျဖစ္သည္။
သူညႊန္းသည့္လူထုစုေ၀းမွာ အေပၚလႊာေတြမ်ားသည္။ ေရေပၚဆီစီးပြားေရးသမားေတြ၊ လူေပၚေၾကာ့ေတြခံစားသည့္အႏုပညာ ဖန္တီးသူေတြမွ်သာ၊ အားလုံးကိုျခဳံယူ ေလာက္ေအာင္က်ယ္ျပန္႔မွဳမရွိ စသည္ျဖင့္ေ၀ဖန္ခံရသည္။ သုိ႔ေပမဲ့ဟာဘာမားကဒီ Public Sphere ရဲ႕အက်ဳိးဆက္သည္ စက္မွဳအရင္းရွင္စံနစ္မတုိင္မီ အရင္းရွင္ေခတ္ဦးကုိေမြးဖြားေပးခဲ့ျပီး ဥါဏ္အလင္းပြင့္ေခတ္ ေတြးေခၚရွင္မ်ားအတြက္ လစ္ဘရယ္မ်ဳိးေစ့ကုိခ်ေပးခဲ့သည္ဟုေကာက္ခ်က္ဆြဲသည္။
ဥါဏ္အလင္းေခတ္ေတြးေခၚရွင္ေတြယူဆခဲ့သည့္ ဆင္ျခင္ဥါဏ္ပညာျဖင့္ လြတ္လပ္ျပီးေပ်ာ္ရႊင္ဖြယ္ လူ႔ေဘာင္ကုိဖန္တီးႏုိင္မည္ဆုိသည့္အခ်က္ကုိသူ႔ေရွ႕ကဆရာေတြျဖစ္သည့္ ေဟာ့ကုိင္းမားႏွင့္ အာဒုိႏုိး၊ ေနာက္ဆုံး မားကူ႔စ္ ကပါမွားသည္ဟုဆုိသည္။ ေမာ္ဒန္အရင္းရွင္ေခတ္ႏွင့္ဗ်ဳရုိကေရစီယႏၱရား၏ခုိင္ျမဲသည့္ထိန္းကြပ္္မွဳသည္ဖ်က္စီးဖုိ႔မလြယ္။ မက္စ္၀က္ဘာ (Max Weber) ေျပာခဲ့သလုိ ေၾကာင္းက်ဳိးဆီေလ်ာ္မွဳႏွင့္ထိန္းထားသည့္ သိပံၸႏွင့္ ဆင္ေျခနည္းလမ္းက်အဖြဲ႔အစည္းမ်ားသည္ လူသားကုိ ေမာ္ဒန္ျဖစ္မွဳသံေလွာင္ခ်ဳိင့္ (Iron Cage of Modernity) ထဲကုိပင္ပုိ႔ခဲ့သည္ ဆုိသည့္မွတ္ခ်က္ကုိသူတုိ႔လက္ခံခဲ့ေတာ့သည္။ သူတုိ႔ႏွင့္မတူသည့္အခ်က္မွာ ဟာဘားမားက Reason ကုိမပယ္။ Rationality ကုိမပယ္။ ဆင္ျခင္တုံတရားႏွင့္ျပည့္စုံသည့္ လြတ္လပ္ေသာလူ႔အဖြဲ႔အစည္းသည္ျဖစ္ႏုိင္ေျခရွိသည္ဟုေတာက္ေလ်ာက္လက္ခံထားသူျဖစ္သည္။ ဥါဏ္အလင္းပြင့္ေခတ္ကစတည္ခဲ့သည့္ ေမာ္ဒန္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းစီမံကိန္းသည္ မျပီးဆုံးေသး၊ ဆက္ရဦးမည္ဟုဆုိသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ပင္ သူ႔ကုိေပၚထြန္းသမွ် ေတြးေခၚရွင္မ်ားအားလုံးတြင္ အၾကီးျမင့္ဆုံး ဆင္ျခင္တုံတရား၀ါဒီဟုဆိုၾကျခင္းျဖစ္သည္။
The Theory of Communicative Action (၁၉၈၁) ထြက္လာေတာ့ ႏုိင္ငံေရးေတြးေခၚရွင္အသုိင္းအ၀ုိင္းက ဟာဘားမား၏ ျမင့္မားရင့္က်က္လာမွဳကုိလုံးလုံးလ်ားလ်ားအသိအမွတ္ျပဳခဲ့သည္။ Public Sphere ႏွင့္ Communicative Action ၾကား ႏွစ္၂၀နီးပါးကြာဟ မွဳတြင္ဟာဘားမားစံနစ္တက်တင္ျပလာသည္မွာ လူမွဳသီအိုရီ၏ အေရးပါေသာျပႆနာသုံးရပ္ျဖစ္သည္။
က်န္ရွိေနေသာျငီးေငြ႔ဖြယ္ရာမ်ားျဖင့္
သင္ေကာင္းေသာ္လည္းကၽြန္ႏူပ္ဆုိးရပါဦးမည္
KZေက
၁၉၆၄ တြင္ဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္း၌ Philosophy ႏွင့္ Sociology ႒ာနတြင္ပါေမာကၡ ျဖစ္သည္။ Starnberg ၏ Max Planck Institute တြင္အတုိင္းအတာတခုထိတာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ျပီး ဖရင့္ဖတ္ကုိ၁၉၈၂တြင္ျပန္ေရာက္သည္။ အျငိမ္းစားယူသည့္ ၁၉၉၄အထိဖရင့္ဖတ္မွမခြာေတာ့ေပ။ ထင္ရွားသည့္ က်မ္းမွာ The Structural Transformation of the Public Sphere ႏွင့္ The Theory of Communicative Action တုိ႔ျဖစ္သည္။
ပထမစာအုပ္ကုိ ၁၉၆၂တြင္ဂ်ာမာန္ဘာသာႏွင့္ေရးသားခဲ့ေသာ္လည္း အဂၤလိပ္ဘာသာသုိ႔ ၁၉၈၉မွသာျပန္ဆုိႏုိင္ခဲ့သည္။ လူထုစုေ၀း (Public Sphere) သေဘာမွာ ဥေရာပ၏ ျပန္လည္ဆန္းသစ္ကာလ (Renaissance) ကုိအေျခခံသည္။ ေကာ္ဖီဆုိင္မွာကုန္သည္ေတြစုမိျပီးေစ်းကြက္ကုိ စနည္းနာသည္။ ပင္လယ္ကုိျဖတ္ေနတဲ့ဂ်ဳံေတြ ကမ္းကပ္တဲ့အခါျဖစ္ႏုိင္မဲ့ေစ်းေတြကုိ ေဆးလိပ္ေငြ႔ေတြနဲ႔အတူပုံေဖာ္ၾကသည္။ အႏုပညာသမားေတြက လမ္းေဘးကေဖးေလးငါထုိင္ေငး သီခ်င္းကုိဖြင့္ခုိင္းျပီး စာအုပ္ေတြဖတ္ ျပဇတ္ေတြၾကည့္ျပီး ေလပန္းၾကသည္။ ဒီမွာ လူထုကျဖည္းျဖည္းခ်င္းစုမိလာသည္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကုိထင္ျမင္ခ်က္ ေတြေပးသည္။ အားျပဳိင္သည္။ ယဥ္ေက်းမွဳအေဟာင္းကုိ မႊသည္။ အေတြးအေခၚအေဟာင္းကုိဆြသည္။ ေကာ္ဖီဆုိရင္ခါးခါးေသာက္မိတယ္ ဆုိသည့္အီတာလ်ံေတြ အက္ပရက္ဆုိ၊ မာတီနီ တုိ႔ႏွင့္ျမည္းၾကေသာသတင္းေတြ ကုိေဆြးေႏြးဖုိ႔၊ တရားေထာက္ဖုိ႔၊ နတ္ကရာၾကည့္ေမာဖုိ႔ စုမိေသာ ဘူဇြာလူထုယဥ္ေက်းမွဳသည္ ျပင္သစ္၊ အဂၤလန္၊ ဂ်ာမနီ စသည့္အေနာက္ဥေရာပႏွင့္ အေမရိကားကိုျပန္႔ခဲ့သည္။ ၁၈ႏွင့္၁၉ ရာစုႏွစ္၂ခုနီးပါးၾကာအရွိန္ရွိခဲ့သည္။ ေမာ္ဒန္ေခတ္ဦးကုိဖန္တီးခဲ့သည္။ ဒီမုိကေရစီအေျခခံကုိသြန္းထုခဲ့သည္။ ဒါက ဟာဘားမား၏ႏုစဥ္က Public Sphere ႏွင့္ပတ္သက္ေသာအေတြးအေခၚျဖစ္သည္။
သူညႊန္းသည့္လူထုစုေ၀းမွာ အေပၚလႊာေတြမ်ားသည္။ ေရေပၚဆီစီးပြားေရးသမားေတြ၊ လူေပၚေၾကာ့ေတြခံစားသည့္အႏုပညာ ဖန္တီးသူေတြမွ်သာ၊ အားလုံးကိုျခဳံယူ ေလာက္ေအာင္က်ယ္ျပန္႔မွဳမရွိ စသည္ျဖင့္ေ၀ဖန္ခံရသည္။ သုိ႔ေပမဲ့ဟာဘာမားကဒီ Public Sphere ရဲ႕အက်ဳိးဆက္သည္ စက္မွဳအရင္းရွင္စံနစ္မတုိင္မီ အရင္းရွင္ေခတ္ဦးကုိေမြးဖြားေပးခဲ့ျပီး ဥါဏ္အလင္းပြင့္ေခတ္ ေတြးေခၚရွင္မ်ားအတြက္ လစ္ဘရယ္မ်ဳိးေစ့ကုိခ်ေပးခဲ့သည္ဟုေကာက္ခ်က္ဆြဲသည္။
ဥါဏ္အလင္းေခတ္ေတြးေခၚရွင္ေတြယူဆခဲ့သည့္ ဆင္ျခင္ဥါဏ္ပညာျဖင့္ လြတ္လပ္ျပီးေပ်ာ္ရႊင္ဖြယ္ လူ႔ေဘာင္ကုိဖန္တီးႏုိင္မည္ဆုိသည့္အခ်က္ကုိသူ႔ေရွ႕ကဆရာေတြျဖစ္သည့္ ေဟာ့ကုိင္းမားႏွင့္ အာဒုိႏုိး၊ ေနာက္ဆုံး မားကူ႔စ္ ကပါမွားသည္ဟုဆုိသည္။ ေမာ္ဒန္အရင္းရွင္ေခတ္ႏွင့္ဗ်ဳရုိကေရစီယႏၱရား၏ခုိင္ျမဲသည့္ထိန္းကြပ္္မွဳသည္ဖ်က္စီးဖုိ႔မလြယ္။ မက္စ္၀က္ဘာ (Max Weber) ေျပာခဲ့သလုိ ေၾကာင္းက်ဳိးဆီေလ်ာ္မွဳႏွင့္ထိန္းထားသည့္ သိပံၸႏွင့္ ဆင္ေျခနည္းလမ္းက်အဖြဲ႔အစည္းမ်ားသည္ လူသားကုိ ေမာ္ဒန္ျဖစ္မွဳသံေလွာင္ခ်ဳိင့္ (Iron Cage of Modernity) ထဲကုိပင္ပုိ႔ခဲ့သည္ ဆုိသည့္မွတ္ခ်က္ကုိသူတုိ႔လက္ခံခဲ့ေတာ့သည္။ သူတုိ႔ႏွင့္မတူသည့္အခ်က္မွာ ဟာဘားမားက Reason ကုိမပယ္။ Rationality ကုိမပယ္။ ဆင္ျခင္တုံတရားႏွင့္ျပည့္စုံသည့္ လြတ္လပ္ေသာလူ႔အဖြဲ႔အစည္းသည္ျဖစ္ႏုိင္ေျခရွိသည္ဟုေတာက္ေလ်ာက္လက္ခံထားသူျဖစ္သည္။ ဥါဏ္အလင္းပြင့္ေခတ္ကစတည္ခဲ့သည့္ ေမာ္ဒန္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းစီမံကိန္းသည္ မျပီးဆုံးေသး၊ ဆက္ရဦးမည္ဟုဆုိသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ပင္ သူ႔ကုိေပၚထြန္းသမွ် ေတြးေခၚရွင္မ်ားအားလုံးတြင္ အၾကီးျမင့္ဆုံး ဆင္ျခင္တုံတရား၀ါဒီဟုဆိုၾကျခင္းျဖစ္သည္။
The Theory of Communicative Action (၁၉၈၁) ထြက္လာေတာ့ ႏုိင္ငံေရးေတြးေခၚရွင္အသုိင္းအ၀ုိင္းက ဟာဘားမား၏ ျမင့္မားရင့္က်က္လာမွဳကုိလုံးလုံးလ်ားလ်ားအသိအမွတ္ျပဳခဲ့သည္။ Public Sphere ႏွင့္ Communicative Action ၾကား ႏွစ္၂၀နီးပါးကြာဟ မွဳတြင္ဟာဘားမားစံနစ္တက်တင္ျပလာသည္မွာ လူမွဳသီအိုရီ၏ အေရးပါေသာျပႆနာသုံးရပ္ျဖစ္သည္။
က်န္ရွိေနေသာျငီးေငြ႔ဖြယ္ရာမ်ားျဖင့္
သင္ေကာင္းေသာ္လည္းကၽြန္ႏူပ္ဆုိးရပါဦးမည္
KZေက
Friday, May 28, 2010
၃။ လူသား၏အျခားမ်က္ႏွာစာမ်ားေပ်ာက္ဆုံးျခင္း
ကုိလူ။ ။ ဒီတပတ္ေတာ့ Critical Theory အေၾကာင္းနဲနဲထပ္ေျပာၾကည့္ပါလား
ကုိမူ။ ။ Critical Theory က ၂မ်ိဳးကြဲေနတယ္။ စာေပေ၀ဖန္ေရးဘက္ကုိေလ့လာပုံကတပုိင္း၊ Social Theory အေနနဲ႔ေလ့လာပုံကတပုိင္းေပါ့။ က်ေနာ္တုိ႔က ဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္းအေၾကာင္းေျပာေနၾကတာ ဆုိေတာ့စာေပေ၀ဖန္ေရးရွဳေထာင့္ကေလ့လာမွာမဟုတ္ဘူးဆုိတာေတာ့ကနဦးနားလည္ထားၾကရမယ္။
ကုိလူ။ ။ အင္း ခင္ဗ်ား Neo – Marxian ေတြအေၾကာင္းေျပာခ်င္ေနတယ္လုိ႔ေတာ့ အၾကမ္းဖ်င္းနားလည္ ထားပါတယ္။
ကုိမူ။ ။ Habermas တုိ႔ကုိ Neo – Marxian လုိ႔ေျပာလုိ႔ရသလားဆုိတာက်ေနာ္ေတာ့သိပ္မေသခ်ာဘူး။ စာေပဘက္ကေလ့လာမယ္ဆုိရင္လည္း Critical Theory ဟာ Structuralism, Post-structuralism, Deconstruction နဲ႔ Postmodernism စတဲ့စိတ္၀င္စားစရာေတြဘက္ကုိႏြယ္သြားမွာပါ။
ကုိလူ။ ။ စလက္စနဲ႔ Sociology ဘက္ကအပုိင္းကုိပဲ အရင္ေျပာပါဦး။
ကုိမူ။ ။ အဓိက အက်ဆုံးကေတာ့ လူသားကုိဖိႏွိပ္မွဳပုံစံအမ်ဳိးမ်ဳိးကလြတ္ေျမာက္ျပီး ဆင္ျခင္တုံတရားနဲ႔ ျပည့္စုံတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုကိုထူေထာင္ဖုိ႔ ရည္ရြယ္တာပါပဲ။ ေဟာ့ကုိင္းမားေရွ႕မွာ ဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္းစတင္ ခဲ့သူတခ်ဳိ႕ရွိေပမဲ့ အရမ္းေရွ႕တုိးလြန္းရင္လည္းဒီဘက္ပုိင္းကုိေရာက္ဖုိ႔ကၾကာမယ္။ ေဟာကုိင္းမားေျပာခဲ့တာတခုက လူ႔အဖြဲ႔အစည္းရဲ႕စီးပြားေရးဘ၀၊ လူတဦးခ်င္းရဲ႕စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ဖြံ႕ျဖဳိးတုိးတက္မွဳ ကုိယဥ္ေက်းမွဳအ၀န္းအ၀ုိင္းထဲပုံစံကူးေျပာင္းတာေတြ၊ ဒီၾကားကအဆက္အစပ္ကုိေလ့လာတာ၊ သိပၸံ၊ အႏုပညာ၊ ဘာသာတရားဆုိတာေတြအျပင္ ဥပေဒ၊ ကုိယ္က်င့္တရား၊ ဖက္ရွင္၊ အားကစား၊ လူထုသေဘာထား၊ လူေနမွဳပုံစံ ေတြကုိပါေလ့လာတာ၊ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းကုိဘက္ေပါင္းစုံကေလ့လာျပီး သာယာ တဲ့လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုကုိတည္ေဆာက္ဖုိ႔စဥ္းစားတာ Critical Theory ပါပဲ။
ကုိလူ။ ။ မာ့က္စ္တုန္းကေတာ့ လူတဦးခ်င္းနဲ႔သူတုိ႔ရဲ႕ လူမွဳဘ၀စိတ္ခံစားမွဳေတြကုိပယ္ထားခဲ့တယ္ေနာ္။
ကူိမူ။ ။ ဒီလုိေျပာလုိ႔ရပါလိမ့္မယ္။ မာ့က္စ္ရဲ႕ Dialectical Materialism (အႏုပ႗ိေလာမရုပ္၀ါဒ) နဲ႔ေတာ့ကြဲသြားတာေပါ့။ သုိ႔ေသာ္ ေဟာ့ကုိင္းမား၊ အာဒုိးႏုိးတုိ႔နဲ႔မတူတဲ့ ဖရင့္ဖတ္ဂုိဏ္းထဲကပဲ နာမည္ၾကီးတေယာက္ရွိေသးတယ္။ သူက Herbert Marcuse (1898 – 1979)။ သူ႔ကုိလည္းထဲ့ေျပာရပါ လိမ့္မယ္။
ကုိလူ။ ။ အေရးၾကီးမယ္ထင္တဲ့အစမွန္သမွ်ေတာ့ဆြဲထုတ္သြားေပါ့ေလ။ က်န္တာေတြကေတာ့ တဦးနဲ႔တဦး စိတ္၀င္စားပုံကုိမူ တည္ျပီး ဆက္ေလ့လာၾကရမွာေပါ့။ ေလ့လာပုံလည္းကြဲႏုိင္ပါတယ္။
ကုိမူ။ ။ မားကူ႔စ္ ကဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္းကုိ ၁၉၃၃ မွာစေရာက္တယ္။ သူလည္းဂ်ဳးစပ္ေတာ့ ေဟာ့ကုိင္းမားတုိ႔ အာဒုိးႏုိးတုိ႔နဲ႔အတူတူ အေမရိကားကုိပါသြားတယ္။ သူတုိ႔ေတြနယူးေယာ့က ကုိလံဘီယာတကၠသုိလ္မွာ ဖရင့္ဖတ္ ကုိဆက္အသက္သြင္းၾကတယ္။
ကုိလူ။ ။ သူကအေမရိကန္ေထာက္လွမ္းေရးမွာ၀င္လုပ္ေသးတယ္လုိ႔ၾကားဖူးသလုိပဲ။
ကုိမူ။ ။ ေဟာ့ကုိင္းမားနဲ႔အာဒုိႏုိ ဂ်ာမနီကုိျပန္လာေတာ့ သူကအေမရိကားမွာက်န္ေနခဲ့တယ္။ ခင္ဗ်ားေျပာတဲ့ American Intelligence နဲ႔ State Department အတြက္အလုပ္လုပ္ေပးတာ ဟာေနာက္ပုိင္း သူ႔ေနာက္လုိက္ေတြ ေက်ာင္းသားေတြ အတြက္စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ေတာ့ျဖစ္ခဲ့တယ္ဆုိတယ္။ သ႔ူအယူအဆနဲ႔ အေရးအသားေတြဟာ New Left လွဳပ္ရွားမွဳေတြအတြက္ဦးေဆာင္မွဳေပးႏုိင္ခဲ့တယ္။ ဥေရာပမွာနာဇီေတြစစ္ရွဳံးေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ခံလူတန္းစားကုိ အစြမ္းကုန္ဖိႏွိပ္ခဲ့တဲ့ ဖက္ဆစ္စံနစ္ဟာ က်ဆုံးသြားတယ္ဆုိေပမယ့္ အလုပ္သမား လူတန္းစားဟာ အရင္းရွင္စံနစ္ရဲ႕ သက္ေတာင့္ သက္သာအခုိင္းေစခံဘ၀ (comfortable slavery) ကေနမလြတ္ေျမာက္ခဲ့ၾကဘူး။
ကုိလူ။ ။ လူေတြဟာသူတုိ႔လက္ရွိဘ၀ကုိအမွန္အတုိင္းနားမလည္ႏုိင္ပဲ အရင္းရွင္စံနစ္ရဲ႕ လိမၼာပါးနပ္တဲ့ လွည့္စားမွဳေအာက္မွာကမၻာၾကီးကုိေျပာင္းလဲလုိစိတ္ေတြေပ်ာက္သြားတယ္ဆုိပါေတာ့။
ကိုမူ။ ။ ေဟာ့ကုိင္းမားနဲ႔အာဒုိးႏုိး တုိ႔ကဒီအေနအထားမွာ ေတာ္လွန္ေရး ကုိျမင္ၾကည့္လုိ႔မရေတာ့ဘူး။ စိတ္ပ်က္အားေလ်ာ့သြားခဲ့ၾကတယ္။ ဒီသေဘာကုိ The Dialectics of Enlightenment မွာေတြ႔ရတယ္။ သုိ႔ေသာ္ မားကူ႔စ္ကလက္မေလွ်ာ့ဘူး။
ကုိလူ။ ။ လုပ္ပါဦး ခင္ဗ်ား မားကူ႔စ္ၾကီးကေတာ္လွန္ေရးအတြက္ဘယ္လုိေမွ်ာ္လင့္ခ်က္အသစ္ေတြေပးခဲ့သလဲ။
ကုိမူ။ ။ သူကဖရြဳိက္ဒ္ (Sigmund Freud) နဲ႔ မာ့က္စ္ ကုိေရာဖုိ႔လုပ္လာတယ္။ ဖရြဳိက္ဒ္ ကုိျပန္အသက္သြင္း လာတာ ဖရင့္ဖတ္ အတြက္ေတာ့အသစ္မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့မားကူ႔စ္ေလာက္ေတာ့ဘယ္သူမွထဲထဲ၀င္၀င္ မလုပ္ခဲ့ၾကဘူး။
ကုိလူ။ ။ ဖရြဳိက္ကုိေတာ့က်ေနာ္ၾကားဘူးတယ္။ သူက မသိစိတ္ (Unconscious Mind) နဲ႔နာမည္ၾကီးတာပဲ။ Psychoanalysis ပညာရွင္၊ ဒါကုိမာ့က္စ္ ရဲ႕ Materialism နဲ႔ ဘယ္လိုေပါင္းတာလဲ။
ကုိမူ။ ။ ဖရြဳိက္ဒ္ ကေတာ့ရွင္းတယ္။ လူ႔ဘ၀ကုိေမာင္းႏွင္တဲ့အေျခခံအင္အားဟာ လိင္စိတ္ပဲ။ Sexual Desire ဒါအေျခခံပဲ။ လူ႔ယဥ္ေက်းမွဳျမင့္လာတာနဲ႔အမွ် ဒီလိင္စိတ္ဟာ ဖိႏွိပ္ခံလာရတယ္။ ဒါမေရွာင္လြဲႏုိင္ဘူး။ လူ႔အဖြဲ႔စည္း တခုဟာယဥ္ေက်းမွဳျမင့္မားလာေလေလ ဒီလိင္စိတ္ဟာဖိႏွိပ္ခံလာရေလေလပဲ၊ ဒီလုိဆုိတယ္။
ကုိလူ။ ။ ဆုိေတာ့ ယဥ္ေက်းတဲ့လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတခုေပးဆပ္ရတဲ့တန္ရာတန္ဖုိးက လိင္စိတ္ဖိႏွိပ္ခံရလို႔ေပၚလာ တဲ့မေပ်ာ္ရႊင္မွဳနဲ႔ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာနာမက်န္းမွဳပဲလုိ႔ေျပာခ်င္တာလား။
ကိုမူ။ ။ ဒါကုိမားကူ႔စ္ကလက္မခံဘူး။ လူ႔ယဥ္ေက်းမွဳအတြက္လိင္စိတ္ဖိႏွိပ္ခံရတယ္ဆုိတာ မျပည့္စုံတဲ့အခ်ိန္ မွာေတာ့ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္မယ္။ ခုလုိအေနာက္ရဲ႕ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာေနခ်ိန္မွာေတာ့ ဒါမလုိအပ္ေတာ့ဘူးလုိ႔ဆုိတယ္။
နည္းပညာ၊ ကုန္ပစၥည္း နဲ႔ ေစ်းေပါတဲ့ေဖ်ာ္ေျဖမွဳပုံစံေတြေၾကာင့္ စစ္ျပီးေခတ္အရင္းရွင္စံနစ္ေအာက္မွာ လူသား ဟာေခတ္ေျပာင္းေတာ္လွန္ေရးေစ့ေဆာ္မွဳေတြေပ်ာက္ဆုံးသြားတယ္၊ ပုိျပီးဖိႏွိပ္ခံရဖုိ႔ျဖစ္လာတယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕အေတြ႕အၾကဳံေပၚမွာမူတည္ျပီးေပၚလာတဲ့ ဆႏၵေတြအေပၚမွာကုိ ေ၀ဖန္သုံးသပ္မွဳေတြ ေပ်ာက္ဆုံးလာေတာ့တယ္။ အက်ဳိးဆက္က လူသားဟာ က်ဥ္းေျမာင္းတဲ့ ေန႔စဥ္လူ႔ဘ၀ကုိျဖတ္သန္းျခင္း ဆုိတဲ့ မ်က္ႏွာစာ တဘက္တည္းမွာပဲ သူ႔ဘ၀ကုိေမွ်ာသြားေနေတာ့တယ္။ ေမာ္ဒန္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းထဲက ေမာ္ဒန္လူသား ရဲ႕ ေယ်ဘူယ်ပုံစံလုိ႔သူ႔ရဲ႕ထင္ရွား တဲ့ One Dimensional Man (1964) မွာတင္ျပခဲ့တယ္။
ကုိလူ။ ။ ဒါဆုိသူက ကြန္ျမဴနစ္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းေကာ၊ အရင္းရွင္လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ေကာႏွစ္ခု စလုံးကုိ ေ၀ဖန္ခဲ့တာေပါ့။
ကုိမူ။ ။ ဒါေၾကာင့္သူ႕ကုိလည္းႏွစ္ဘက္စလုံးကျပန္တုိက္ခုိက္ခဲ့ၾကတာေပါ့။ သူကေတာ္လွန္ေရးအတြက္ မာ့က္စ္ေျပာခဲ့တဲ့အလုပ္သမားလူတန္းစားအစား ေက်ာင္းသား၊ အမ်ိဳးသမီး၊ လူမည္း၊ Gay ၊ ဆင္းရဲသားေတြ ကသာ အေတြးအေခၚအရေကာ လွဳပ္ရွားမွဳအရပါ အေရးပါလာခဲ့မယ္ဆုိတယ္။ မာ့က္စ္ရဲ႕ ႏုိင္ငံေရးေဘာဂေဗဒ ထဲကုိဖရြဳိက္ရဲ႕စိတ္သရုပ္ခြဲပညာကိုေပါင္းစပ္ခ်င္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မာ့က္စ္၀ါဒီေတြကမၾကဳိက္ၾကဘူး။ တဘက္မွာလည္း လက္ရွိသိပၸံနဲ႔နည္းပညာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းကုိသူမၾကဳိက္ေပမဲ့ ဒါကုိဘယ္လုိေျဖရွင္းရမလဲဆုိတဲ့ တိက်တဲ့အေတြးအေခၚတခုကိုမေပးႏုိင္ခဲ့ဘူးလုိ႔ ေ၀ဖန္ခံရပါတယ္။
ကုိလူ။ ။ ဟာဘားမားက်ေတာ့သူတုိ႔ေတြနဲ႔ဘာကြာသလဲ၊ သူကခုထိသက္ရွိထင္ရွားရွိေနတာေနာ္။
ကုိမူ။ ။ ဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္း၊ ေ၀ဖန္ေရးသီအုိရီ နဲ႔ ဆက္စပ္တဲ့ ႏုိင္ငံေရးေတြးေခၚရွင္ေတြဟာ မာ့က္ကုိလက္ရွိ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းနဲ႔ လုိက္ဖက္တဲ့အေတြးအေခၚတစ္ရပ္ျဖစ္လာေအာင္ျပန္ျပီးအားထုတ္ၾကတာပါပဲ။ ေဟာ့ကုိင္းမားနဲ႔အာဒုိးႏုိး ျပီးေတာ့ သူတုိ႔ရဲ႕ ဥါဏ္အလင္းေခတ္ရဲ႕ဒုိင္ယာလက္တစ္။ မားကူ႔စ္ နဲ႔သူ႔ရဲ႕ မ်က္ႏွာစာတဘက္တည္းရွိေသာလူသား၊ ဒါေတြကုိအၾကမ္းဖ်င္းသိထားမွသာ လက္ရွိသြားေနတဲ့ ဟာဘားမားတုိ႔ လမ္းေၾကာင္းကုိ ပုိနားလည္လာမွာပါ။
KZေက
ကုိမူ။ ။ Critical Theory က ၂မ်ိဳးကြဲေနတယ္။ စာေပေ၀ဖန္ေရးဘက္ကုိေလ့လာပုံကတပုိင္း၊ Social Theory အေနနဲ႔ေလ့လာပုံကတပုိင္းေပါ့။ က်ေနာ္တုိ႔က ဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္းအေၾကာင္းေျပာေနၾကတာ ဆုိေတာ့စာေပေ၀ဖန္ေရးရွဳေထာင့္ကေလ့လာမွာမဟုတ္ဘူးဆုိတာေတာ့ကနဦးနားလည္ထားၾကရမယ္။
ကုိလူ။ ။ အင္း ခင္ဗ်ား Neo – Marxian ေတြအေၾကာင္းေျပာခ်င္ေနတယ္လုိ႔ေတာ့ အၾကမ္းဖ်င္းနားလည္ ထားပါတယ္။
ကုိမူ။ ။ Habermas တုိ႔ကုိ Neo – Marxian လုိ႔ေျပာလုိ႔ရသလားဆုိတာက်ေနာ္ေတာ့သိပ္မေသခ်ာဘူး။ စာေပဘက္ကေလ့လာမယ္ဆုိရင္လည္း Critical Theory ဟာ Structuralism, Post-structuralism, Deconstruction နဲ႔ Postmodernism စတဲ့စိတ္၀င္စားစရာေတြဘက္ကုိႏြယ္သြားမွာပါ။
ကုိလူ။ ။ စလက္စနဲ႔ Sociology ဘက္ကအပုိင္းကုိပဲ အရင္ေျပာပါဦး။
ကုိမူ။ ။ အဓိက အက်ဆုံးကေတာ့ လူသားကုိဖိႏွိပ္မွဳပုံစံအမ်ဳိးမ်ဳိးကလြတ္ေျမာက္ျပီး ဆင္ျခင္တုံတရားနဲ႔ ျပည့္စုံတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုကိုထူေထာင္ဖုိ႔ ရည္ရြယ္တာပါပဲ။ ေဟာ့ကုိင္းမားေရွ႕မွာ ဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္းစတင္ ခဲ့သူတခ်ဳိ႕ရွိေပမဲ့ အရမ္းေရွ႕တုိးလြန္းရင္လည္းဒီဘက္ပုိင္းကုိေရာက္ဖုိ႔ကၾကာမယ္။ ေဟာကုိင္းမားေျပာခဲ့တာတခုက လူ႔အဖြဲ႔အစည္းရဲ႕စီးပြားေရးဘ၀၊ လူတဦးခ်င္းရဲ႕စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ဖြံ႕ျဖဳိးတုိးတက္မွဳ ကုိယဥ္ေက်းမွဳအ၀န္းအ၀ုိင္းထဲပုံစံကူးေျပာင္းတာေတြ၊ ဒီၾကားကအဆက္အစပ္ကုိေလ့လာတာ၊ သိပၸံ၊ အႏုပညာ၊ ဘာသာတရားဆုိတာေတြအျပင္ ဥပေဒ၊ ကုိယ္က်င့္တရား၊ ဖက္ရွင္၊ အားကစား၊ လူထုသေဘာထား၊ လူေနမွဳပုံစံ ေတြကုိပါေလ့လာတာ၊ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းကုိဘက္ေပါင္းစုံကေလ့လာျပီး သာယာ တဲ့လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုကုိတည္ေဆာက္ဖုိ႔စဥ္းစားတာ Critical Theory ပါပဲ။
ကုိလူ။ ။ မာ့က္စ္တုန္းကေတာ့ လူတဦးခ်င္းနဲ႔သူတုိ႔ရဲ႕ လူမွဳဘ၀စိတ္ခံစားမွဳေတြကုိပယ္ထားခဲ့တယ္ေနာ္။
ကူိမူ။ ။ ဒီလုိေျပာလုိ႔ရပါလိမ့္မယ္။ မာ့က္စ္ရဲ႕ Dialectical Materialism (အႏုပ႗ိေလာမရုပ္၀ါဒ) နဲ႔ေတာ့ကြဲသြားတာေပါ့။ သုိ႔ေသာ္ ေဟာ့ကုိင္းမား၊ အာဒုိးႏုိးတုိ႔နဲ႔မတူတဲ့ ဖရင့္ဖတ္ဂုိဏ္းထဲကပဲ နာမည္ၾကီးတေယာက္ရွိေသးတယ္။ သူက Herbert Marcuse (1898 – 1979)။ သူ႔ကုိလည္းထဲ့ေျပာရပါ လိမ့္မယ္။
ကုိလူ။ ။ အေရးၾကီးမယ္ထင္တဲ့အစမွန္သမွ်ေတာ့ဆြဲထုတ္သြားေပါ့ေလ။ က်န္တာေတြကေတာ့ တဦးနဲ႔တဦး စိတ္၀င္စားပုံကုိမူ တည္ျပီး ဆက္ေလ့လာၾကရမွာေပါ့။ ေလ့လာပုံလည္းကြဲႏုိင္ပါတယ္။
ကုိမူ။ ။ မားကူ႔စ္ ကဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္းကုိ ၁၉၃၃ မွာစေရာက္တယ္။ သူလည္းဂ်ဳးစပ္ေတာ့ ေဟာ့ကုိင္းမားတုိ႔ အာဒုိးႏုိးတုိ႔နဲ႔အတူတူ အေမရိကားကုိပါသြားတယ္။ သူတုိ႔ေတြနယူးေယာ့က ကုိလံဘီယာတကၠသုိလ္မွာ ဖရင့္ဖတ္ ကုိဆက္အသက္သြင္းၾကတယ္။
ကုိလူ။ ။ သူကအေမရိကန္ေထာက္လွမ္းေရးမွာ၀င္လုပ္ေသးတယ္လုိ႔ၾကားဖူးသလုိပဲ။
ကုိမူ။ ။ ေဟာ့ကုိင္းမားနဲ႔အာဒုိႏုိ ဂ်ာမနီကုိျပန္လာေတာ့ သူကအေမရိကားမွာက်န္ေနခဲ့တယ္။ ခင္ဗ်ားေျပာတဲ့ American Intelligence နဲ႔ State Department အတြက္အလုပ္လုပ္ေပးတာ ဟာေနာက္ပုိင္း သူ႔ေနာက္လုိက္ေတြ ေက်ာင္းသားေတြ အတြက္စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ေတာ့ျဖစ္ခဲ့တယ္ဆုိတယ္။ သ႔ူအယူအဆနဲ႔ အေရးအသားေတြဟာ New Left လွဳပ္ရွားမွဳေတြအတြက္ဦးေဆာင္မွဳေပးႏုိင္ခဲ့တယ္။ ဥေရာပမွာနာဇီေတြစစ္ရွဳံးေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ခံလူတန္းစားကုိ အစြမ္းကုန္ဖိႏွိပ္ခဲ့တဲ့ ဖက္ဆစ္စံနစ္ဟာ က်ဆုံးသြားတယ္ဆုိေပမယ့္ အလုပ္သမား လူတန္းစားဟာ အရင္းရွင္စံနစ္ရဲ႕ သက္ေတာင့္ သက္သာအခုိင္းေစခံဘ၀ (comfortable slavery) ကေနမလြတ္ေျမာက္ခဲ့ၾကဘူး။
ကုိလူ။ ။ လူေတြဟာသူတုိ႔လက္ရွိဘ၀ကုိအမွန္အတုိင္းနားမလည္ႏုိင္ပဲ အရင္းရွင္စံနစ္ရဲ႕ လိမၼာပါးနပ္တဲ့ လွည့္စားမွဳေအာက္မွာကမၻာၾကီးကုိေျပာင္းလဲလုိစိတ္ေတြေပ်ာက္သြားတယ္ဆုိပါေတာ့။
ကိုမူ။ ။ ေဟာ့ကုိင္းမားနဲ႔အာဒုိးႏုိး တုိ႔ကဒီအေနအထားမွာ ေတာ္လွန္ေရး ကုိျမင္ၾကည့္လုိ႔မရေတာ့ဘူး။ စိတ္ပ်က္အားေလ်ာ့သြားခဲ့ၾကတယ္။ ဒီသေဘာကုိ The Dialectics of Enlightenment မွာေတြ႔ရတယ္။ သုိ႔ေသာ္ မားကူ႔စ္ကလက္မေလွ်ာ့ဘူး။
ကုိလူ။ ။ လုပ္ပါဦး ခင္ဗ်ား မားကူ႔စ္ၾကီးကေတာ္လွန္ေရးအတြက္ဘယ္လုိေမွ်ာ္လင့္ခ်က္အသစ္ေတြေပးခဲ့သလဲ။
ကုိမူ။ ။ သူကဖရြဳိက္ဒ္ (Sigmund Freud) နဲ႔ မာ့က္စ္ ကုိေရာဖုိ႔လုပ္လာတယ္။ ဖရြဳိက္ဒ္ ကုိျပန္အသက္သြင္း လာတာ ဖရင့္ဖတ္ အတြက္ေတာ့အသစ္မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့မားကူ႔စ္ေလာက္ေတာ့ဘယ္သူမွထဲထဲ၀င္၀င္ မလုပ္ခဲ့ၾကဘူး။
ကုိလူ။ ။ ဖရြဳိက္ကုိေတာ့က်ေနာ္ၾကားဘူးတယ္။ သူက မသိစိတ္ (Unconscious Mind) နဲ႔နာမည္ၾကီးတာပဲ။ Psychoanalysis ပညာရွင္၊ ဒါကုိမာ့က္စ္ ရဲ႕ Materialism နဲ႔ ဘယ္လိုေပါင္းတာလဲ။
ကုိမူ။ ။ ဖရြဳိက္ဒ္ ကေတာ့ရွင္းတယ္။ လူ႔ဘ၀ကုိေမာင္းႏွင္တဲ့အေျခခံအင္အားဟာ လိင္စိတ္ပဲ။ Sexual Desire ဒါအေျခခံပဲ။ လူ႔ယဥ္ေက်းမွဳျမင့္လာတာနဲ႔အမွ် ဒီလိင္စိတ္ဟာ ဖိႏွိပ္ခံလာရတယ္။ ဒါမေရွာင္လြဲႏုိင္ဘူး။ လူ႔အဖြဲ႔စည္း တခုဟာယဥ္ေက်းမွဳျမင့္မားလာေလေလ ဒီလိင္စိတ္ဟာဖိႏွိပ္ခံလာရေလေလပဲ၊ ဒီလုိဆုိတယ္။
ကုိလူ။ ။ ဆုိေတာ့ ယဥ္ေက်းတဲ့လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတခုေပးဆပ္ရတဲ့တန္ရာတန္ဖုိးက လိင္စိတ္ဖိႏွိပ္ခံရလို႔ေပၚလာ တဲ့မေပ်ာ္ရႊင္မွဳနဲ႔ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာနာမက်န္းမွဳပဲလုိ႔ေျပာခ်င္တာလား။
ကိုမူ။ ။ ဒါကုိမားကူ႔စ္ကလက္မခံဘူး။ လူ႔ယဥ္ေက်းမွဳအတြက္လိင္စိတ္ဖိႏွိပ္ခံရတယ္ဆုိတာ မျပည့္စုံတဲ့အခ်ိန္ မွာေတာ့ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္မယ္။ ခုလုိအေနာက္ရဲ႕ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာေနခ်ိန္မွာေတာ့ ဒါမလုိအပ္ေတာ့ဘူးလုိ႔ဆုိတယ္။
နည္းပညာ၊ ကုန္ပစၥည္း နဲ႔ ေစ်းေပါတဲ့ေဖ်ာ္ေျဖမွဳပုံစံေတြေၾကာင့္ စစ္ျပီးေခတ္အရင္းရွင္စံနစ္ေအာက္မွာ လူသား ဟာေခတ္ေျပာင္းေတာ္လွန္ေရးေစ့ေဆာ္မွဳေတြေပ်ာက္ဆုံးသြားတယ္၊ ပုိျပီးဖိႏွိပ္ခံရဖုိ႔ျဖစ္လာတယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕အေတြ႕အၾကဳံေပၚမွာမူတည္ျပီးေပၚလာတဲ့ ဆႏၵေတြအေပၚမွာကုိ ေ၀ဖန္သုံးသပ္မွဳေတြ ေပ်ာက္ဆုံးလာေတာ့တယ္။ အက်ဳိးဆက္က လူသားဟာ က်ဥ္းေျမာင္းတဲ့ ေန႔စဥ္လူ႔ဘ၀ကုိျဖတ္သန္းျခင္း ဆုိတဲ့ မ်က္ႏွာစာ တဘက္တည္းမွာပဲ သူ႔ဘ၀ကုိေမွ်ာသြားေနေတာ့တယ္။ ေမာ္ဒန္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းထဲက ေမာ္ဒန္လူသား ရဲ႕ ေယ်ဘူယ်ပုံစံလုိ႔သူ႔ရဲ႕ထင္ရွား တဲ့ One Dimensional Man (1964) မွာတင္ျပခဲ့တယ္။
ကုိလူ။ ။ ဒါဆုိသူက ကြန္ျမဴနစ္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းေကာ၊ အရင္းရွင္လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ေကာႏွစ္ခု စလုံးကုိ ေ၀ဖန္ခဲ့တာေပါ့။
ကုိမူ။ ။ ဒါေၾကာင့္သူ႕ကုိလည္းႏွစ္ဘက္စလုံးကျပန္တုိက္ခုိက္ခဲ့ၾကတာေပါ့။ သူကေတာ္လွန္ေရးအတြက္ မာ့က္စ္ေျပာခဲ့တဲ့အလုပ္သမားလူတန္းစားအစား ေက်ာင္းသား၊ အမ်ိဳးသမီး၊ လူမည္း၊ Gay ၊ ဆင္းရဲသားေတြ ကသာ အေတြးအေခၚအရေကာ လွဳပ္ရွားမွဳအရပါ အေရးပါလာခဲ့မယ္ဆုိတယ္။ မာ့က္စ္ရဲ႕ ႏုိင္ငံေရးေဘာဂေဗဒ ထဲကုိဖရြဳိက္ရဲ႕စိတ္သရုပ္ခြဲပညာကိုေပါင္းစပ္ခ်င္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မာ့က္စ္၀ါဒီေတြကမၾကဳိက္ၾကဘူး။ တဘက္မွာလည္း လက္ရွိသိပၸံနဲ႔နည္းပညာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းကုိသူမၾကဳိက္ေပမဲ့ ဒါကုိဘယ္လုိေျဖရွင္းရမလဲဆုိတဲ့ တိက်တဲ့အေတြးအေခၚတခုကိုမေပးႏုိင္ခဲ့ဘူးလုိ႔ ေ၀ဖန္ခံရပါတယ္။
ကုိလူ။ ။ ဟာဘားမားက်ေတာ့သူတုိ႔ေတြနဲ႔ဘာကြာသလဲ၊ သူကခုထိသက္ရွိထင္ရွားရွိေနတာေနာ္။
ကုိမူ။ ။ ဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္း၊ ေ၀ဖန္ေရးသီအုိရီ နဲ႔ ဆက္စပ္တဲ့ ႏုိင္ငံေရးေတြးေခၚရွင္ေတြဟာ မာ့က္ကုိလက္ရွိ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းနဲ႔ လုိက္ဖက္တဲ့အေတြးအေခၚတစ္ရပ္ျဖစ္လာေအာင္ျပန္ျပီးအားထုတ္ၾကတာပါပဲ။ ေဟာ့ကုိင္းမားနဲ႔အာဒုိးႏုိး ျပီးေတာ့ သူတုိ႔ရဲ႕ ဥါဏ္အလင္းေခတ္ရဲ႕ဒုိင္ယာလက္တစ္။ မားကူ႔စ္ နဲ႔သူ႔ရဲ႕ မ်က္ႏွာစာတဘက္တည္းရွိေသာလူသား၊ ဒါေတြကုိအၾကမ္းဖ်င္းသိထားမွသာ လက္ရွိသြားေနတဲ့ ဟာဘားမားတုိ႔ လမ္းေၾကာင္းကုိ ပုိနားလည္လာမွာပါ။
KZေက
Thursday, May 27, 2010
ေမေရ.....ေမလရဲ႕ေႏြရက္ရွည္
မင္းအေပါ့စြန္႔တဲ့ခြက္ထဲမွာငါေရလာမကူးဘူး
ငါ့ေရကူးကန္ထဲမွာ အေပါ့လာမစြန္႔ပါနဲ႔
မင္းေဆးလိပ္ျပာခြက္ထဲမွာ ငါ ရွဳးရွဳးမသြားဘူး
ငါ ရွဳးရွဳးသြားတဲ့ခြက္ထဲမွာ စီးကရက္အစီခံေတြပစ္မသြားပါနဲ႔
နံရံရဲ႕ဆယ္ေပအျမင့္က စာတေၾကာင္း
ဒီအထိေရာက္ေအာင္လွမ္း ပန္းႏုိင္ရင္
ခင္ဗ်ားကုိ က်ေနာ္တုိ႔ အရံမီးသတ္တပ္ဖြဲ႔ကအလုိရွိေနပါတယ္၊
၀င္းေမာင္ကဗ်ာတပုိင္းတစ ခုတေလာငါသတိရလွ
“၀႗္ဒုကၡဟာေရမီးအစုံအလင္နဲ႔”
အာဏာနဲ႔ေငြဟာ ဂရိဘာသာစကားပဲ
ငါက ျမန္မာလုိကုိ လူနားလည္ေအာင္ ေကာင္းေကာင္းေရးတတ္တာမဟုတ္
မျဖစ္ဘူး ကုိယ္ေကာင္းလွ်င္ေခါင္းမေရြ႕ဘူးဆုိေသာ္လည္း
အနဲဆုံး ဓါတ္ၾကီးေလးပါးေလာက္ေတာ့ ကုိးကြယ္ပါမွ၊
ေမ ၂၀၀၈ ထဲက ရွဳထားတဲ့အသက္
ခုထိျပန္မထြက္ဘူး။
KZေက
ငါ့ေရကူးကန္ထဲမွာ အေပါ့လာမစြန္႔ပါနဲ႔
မင္းေဆးလိပ္ျပာခြက္ထဲမွာ ငါ ရွဳးရွဳးမသြားဘူး
ငါ ရွဳးရွဳးသြားတဲ့ခြက္ထဲမွာ စီးကရက္အစီခံေတြပစ္မသြားပါနဲ႔
နံရံရဲ႕ဆယ္ေပအျမင့္က စာတေၾကာင္း
ဒီအထိေရာက္ေအာင္လွမ္း ပန္းႏုိင္ရင္
ခင္ဗ်ားကုိ က်ေနာ္တုိ႔ အရံမီးသတ္တပ္ဖြဲ႔ကအလုိရွိေနပါတယ္၊
၀င္းေမာင္ကဗ်ာတပုိင္းတစ ခုတေလာငါသတိရလွ
“၀႗္ဒုကၡဟာေရမီးအစုံအလင္နဲ႔”
အာဏာနဲ႔ေငြဟာ ဂရိဘာသာစကားပဲ
ငါက ျမန္မာလုိကုိ လူနားလည္ေအာင္ ေကာင္းေကာင္းေရးတတ္တာမဟုတ္
မျဖစ္ဘူး ကုိယ္ေကာင္းလွ်င္ေခါင္းမေရြ႕ဘူးဆုိေသာ္လည္း
အနဲဆုံး ဓါတ္ၾကီးေလးပါးေလာက္ေတာ့ ကုိးကြယ္ပါမွ၊
ေမ ၂၀၀၈ ထဲက ရွဳထားတဲ့အသက္
ခုထိျပန္မထြက္ဘူး။
KZေက
Tuesday, May 18, 2010
၂။ သမိုင္းေၾကာင္လိမ္ေလွခါးေပၚက ဒုိင္ယာလက္တစ္
ကုိလူ။ ။ ဖရင့္ဖတ္အေၾကာင္းၾကားေတာ့ၾကားဖူးေနတယ္။ ေမးခ်င္တာေလးေတြလည္းရွိေနတယ္ဗ်။
ဒုိင္ယာလက္တစ္ ကပဲစလုိက္ရေအာင္။ ခင္ဗ်ားရွင္းထားလုိ႔ Thesis ၊ Antithesis နဲ႔ Synthesis ကုိေတာ့သေဘာေပါက္သလုိရွိသြားျပီ။ ဒါေပမဲ့ ခုေခတ္ ပုိ႔စ္ေမာ္ဒန္သမားေတြက Dialectic ကုိေခတ္ကုန္သြား ျပီေျပာေနၾကတယ္ဆုိ။
ကုိမူ။ ။ အင္း ဒီလုိဗ်။ က်ေနာ္တုိ႔ခုသိသေလာက္မွာဒုိင္ယာလက္တစ္ဟာ မရပ္ေတာ့ဘူး။ ခင္ဗ်ား သမူဟ ရျပီးတာနဲ႔ မူလ ျပန္ျဖစ္ျပန္ေရာ။ အဆင့္တခုေတာ့ ျမင့္တက္ ဒါမွမဟုတ္ေျပာင္းသြားတာေတာ့ရွိတာေပါ့ေလ။ ဒီမွာ ေနာက္ပုိင္းေတြးေခၚရွင္ေတြက အျဖစ္အပ်က္အားလုံး သူ႔ဂြင္ထဲကုိသြင္းျပီးရွင္းတယ္။ ဒုိင္ယာလက္တစ္ဟာ အားလုံးကုိခ်ဳပ္ထားတယ္။ သူ႔အျပင္ဖက္ကေနထြက္ေတြးလုိ႔ ရွင္းလုိ႔ေကာ မရႏုိင္ဘူးလား စသည္ျဖင့္ ၾကံဆလာၾကတယ္။
ကုိလူ။ ။ တရုတ္သုိင္းကားထဲကလုိဆုိ စူ႔ထက္စူ လူစြမ္းေကာင္းေတြေပၚလာတာေပါ့။ ဆက္ပါဦး။
ကုိမူ။ ။ အဓိက ကေတာ့ ျပင္သစ္ေတြပဲ၊ Gorges Bataille (ေဂ်ာ့ခ်္ဘာတုိင္းယီ) နဲ႔ Baudrillard (ဘုိးဒရီးယား)ေနာက္ကဆရာကခုေခတ္မွာပုိအေျပာမ်ားလာတယ္။ (နီးစပ္ေအာင္မွန္း အသံထြက္ ထားပါသည္၊ ျပင္သစ္က ILL သုံးလုံးတြဲကုိ ယပက္လက္သံ ယူပါသည္)
ကုိလူ။ ။ Bataille ကုိစေျပာဗ်ာ
ကုိမူ။ ။ သူေျပာတာက ေမာ္ဒန္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းဟာ အသုံး၀င္မွဳေနာက္ကုိပဲလုိက္တယ္။ လက္ေတြ႔က်တယ္၊ အသုံးတဲ့တယ္ဆုိရင္ျပီးေရာဆုိပဲ။ အဓိကျခင္းရာ ၂ရပ္ရွိမယ္။ ကုန္ပစၥည္း ထုတ္လုပ္ေရးနဲ႔သုိမွီးေရး (Production and Conservation of goods) လူ႔ဘ၀ရဲ႕ ျပန္လည္ထုတ္လုပ္ျခင္း နဲ႔ ထိမ္းသိမ္းထားျခင္း (Reproduction and Conservation of human life) လုိ႔ဆုိတယ္။ စားသုံးမွဳ (Consumption) ဟာလုိသေလာက္ပဲျဖစ္ရမယ္တဲ့။ ဒါေပမဲ့ သူျမင္တာက စားသုံးမွဳမွာႏွစ္ပိုင္းကြဲေနတယ္။ လူဟာသူ႔ဘ၀ကုိဆက္လက္ေမာင္းႏွင္ဖုိ႔လုိအပ္တဲ့စြမ္းအင္ အတြက္စားသုံးတာကတပုိင္း၊ ေဆာ့ဖုိ႔ ေပ်ာ္ပါးဖုိ႔ စစ္ပြဲ စတာေတြအတြက္ အပုိျဖဳန္းတီးဖုိ႔ (Unproductive Expenditure) သုံးစြဲတာကတပုိင္း၊ လုိ႔ဆုိတယ္။ ဒီလုိ process (မူလမွသည္သမူဟထိျဖစ္စဥ္) ထဲမွာ ျပဳန္းတီးသြားတာေတြဟာ ဒုိင္ယာလက္တစ္လုိ ခုိင္မတ္က်ပ္တည္းတဲ့ အေတြးအေခၚေဘာင္ ထဲကုိျပန္သြင္း လုိ႔မရႏုိင္ဘူးလုိ႔ေကာက္ခ်က္ဆြဲတယ္။ အသုံးအျဖဳန္း (Expenditure) ဟာဒုိင္ယာလက္တစ္ ကုိအာခံတယ္ လုိ႔ဆုိတယ္။
ကုိလူ။ ။ သိပ္မရွင္းဘူး။ ခုတခ်ဳိ႕လူေတြေျပာေနတဲ့ အျဖဴမဟုတ္ရင္အမဲျဖစ္ရမယ္ ဆုိတာမရွိေတာ့ဘူး။ မမွန္တုိင္းမွားရမလား၊ မခ်စ္တုိင္းမုန္းရမွာလားေပါ့။ ဒီလုိဒြိစုံ ႏွစ္ခုၾကားထဲမွာ ျပတ္ျပတ္သားသား ဆန္႔က်င္ဘက္မဟုတ္တဲ့ ဇုန္ေတြ နယ္ေတြ ရွိေနတယ္ဆုိတာကမွ နဲနဲနားလည္သလုိရွိေသးတယ္။
ကုိမူ။ ။ Bataille ကေဟဂယ္ကိုေ၀ဖန္ခဲ့တဲ့ ဒီအပ်ဳိးေပၚမွာ အေျခခံျပီး ဘုိးဒရီးယားက မာ့က္စ္ကုိ ဆက္ေ၀ဖန္တယ္။ Dialectic ဟာခုေခတ္ျပႆနာ ေတြကုိရွင္းဖုိ႔ ေဘာင္က်ဥ္းေနျပီ ဆုိတဲ့သေဘာပဲ၊ သူ႔ရဲ႕ စားသုံးသူလူ႔အဖြဲ႔အစည္း (Consumer’s Society) စာအုပ္မွာ ဘာတုိင္းယီ ရဲ႕ expenditure နဲ႔ waste ကုိရွင္းထားတယ္လုိ႔ဆုိတယ္။
ကုိလူ။ ။ ထားေတာ့ ျဖည္းျဖည္းခ်င္းေတာ့ဇတ္ရည္လည္လာမယ္လုိ႔ယူဆရမွာပဲ။ ဒုိင္ယာလက္တစ္ကုိတျခား ျဖည့္စြက္ေျပာခ်င္တာမ်ားရွိေသးသလား။
ကုိမူ။ ။ ျပင္သစ္ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ေၾကြးေၾကာ္သံေတြခင္ဗ်ားမွတ္မိေသးလား။
ကုိလူ။ ။ လြတ္လပ္ေရး (freedom)။ ညီမွ်ေရး(equality) နဲ႔ ညီရင္းအကုိျဖစ္ေရး (fraternity)။ အေရးထဲခင္ဗ်ားကသမုိင္းစာေမးပြဲလာစစ္ေနျပန္ပါျပီ။
ကုိမူ။ ။ ဟုတ္ျပီ။ လြတ္လပ္ျခင္းဆုိရာမွာ ပုဂၢလိက (individual) သေဘာကကပ္ပါလာတယ္။ ညီမွ်ျခင္းက်ေတာ့ ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕(state) အခန္းကပါလာတယ္။ ဒီမွာ ညီရင္းအကုိျဖစ္ျခင္းက်ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ဘယ္ထဲသြင္းရင္ေကာင္းမလဲ
ကုိလူ။ ။ သူက အဖြဲ႔အစည္းသေဘာထဲသြင္းရမယ္ထင္တယ္။ Community အဲ ၾကီးလာရင္ေတာ့ Society ေပါ့။ တဦးခ်င္းနဲ႔ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ၾကားမွာရွိမယ္။ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ျငိမ္းခ်မ္းမွ ညီညြတ္မွ ညီရင္းအကုိျဖစ္ႏုိင္မယ္မဟုတ္လား။
ကုိမူ။ ။ ခုအဂၤလန္မွာ ေလဘာနဲ႔ကြန္ဆာေဗးတစ္မွာ ေလဘာကလက္၀ဲယိမ္းေတာ့ ႏုိင္ငံေတာ္ခ်ဳပ္ကုိင္မွဳကုိအားသာတယ္။ Equilityကုိအသားေပးတယ္။ ကြန္ဆာေဗးတစ္ေတြက လက္ယာသမားေတြ တဦးခ်င္းလြတ္လပ္ခြင့္ကိုပုိအခြင့္ေပးတယ္။ Freedomေပါ့။ မတူၾကဘူး၊ တူတာက ဒုိင္ယာလက္တစ္ကုိသူတုိ႔သုံးတဲ့ အခါ စတည္တဲ့ Thesis (မူလ) ေတြမွာ ေလဘာက freedom ညီမွ်ျခင္း၊ ကြန္ဆာေဗးတစ္က equility လြတ္လပ္ျခင္း။ ျပီးေတာ့ antithesis က်ေတာ့ႏွစ္ဘက္စလုံးက fraternity ကုိယူက်တယ္။
ကုိလူ။ ။ ကြန္ျမဴနတီကုိ တဦးခ်င္းအတြက္ ႏုိင္ငံေတာ္အတြက္ ဘုံဆန္႔က်င္ဘက္ယူျပီး သမူဟကုိ ရွာတယ္တဲ့လား။
ကုိမူ။ ။ ဒါအခု အဂၤလန္၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ျဖစ္လာတဲ့ ေဒးဗစ္ကင္မရြန္းရဲ႕အၾကံေပးတဦးျဖစ္တဲ့ Danny Kruger ရဲ႕ ၂၀၀၆ က စာတမ္း။ Right Dialectic ထဲကအယူအဆပါ။ Community ၊ Society ရွင္းေအာင္ေျပာရရင္ ခုအေျပာမ်ားလာတဲ့ Civil Society (အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႕အစည္း) ဒီနယ္ကုိရတဲ့သူ ႏုိင္ငံေတာ္ရွဳေထာင့္ကပဲၾကည့္ၾကည့္ လူတဦးခ်င္းရွဳေထာင့္ကပဲၾကည့္ၾကည့္ ေအာင္ပြဲရမယ္လုိ႔ဆုိတယ္။
ကုိလူ။ ။ ခင္ဗ်ားဆုိခ်င္တာက အၾကံေပးေကာင္းလုိ႔ ဒုိင္ယာလက္တစ္ပုိင္လုိ႔ ကင္မရြန္း၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ ျဖစ္တယ္ ေျပာခ်င္တာလား
ကုိမူ။ ။ မဟုတ္ဘူး။ တဘက္နဲ႔တဘက္ထိပ္တုိက္ေတြ႔ေနတဲ့ binary politics မွာကုိယ္က၀င္တုိးခြင့္ မသာတဲ့အခါ ၾကားနယ္တခုမွာ၀င္ခုိရတတ္တယ္။ တတ္ႏုိင္သမွ်ေရွ႕ကုိၾကဳိေတြးျပီး ၾကဳိအထုိင္ခ်ထားဖုိ႔လုိတယ္။ အခ်ိန္ေရြးခ်ယ္တတ္ဖုိ႔လုိတယ္ဗ်ာ။ ခင္ဗ်ားေျပာေစခ်င္တဲ့ ျမန္မာ့ႏုိင္ငံေရးမွာ အဓိကလုိေနတာ Fraternity ပဲ။ ညီရင္းအကုိျဖစ္ေရးပဲ။ အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ အတြင္းစည္းမွာေကာ အျပင္စည္းမွာပါ လုိေနတာ။ ဖက္ဒရယ္စည္းမွာေရာ ႏုိင္ငံေတာ္စည္းမွာေရာလုိေနတာ ဒါပဲ။
လူမွဳေရးကုိၾကားခံလုိက္တဲ့ ႏုိင္ငံေရးတခုရွိလာေတာ့မယ္။ ႏုိင္ငံေတာ္ဘက္ကဒါကုိ ကုိယ့္ႏုိင္ငံရဲ႕ ေရရွည္အက်ိဳးကုိေမွ်ာ္ကုိးျပီး Civil Society ရဲ႕အင္အားၾကီးထြားဖုိ႔ကုိခြင့္ျပဳရမယ္။ အႏုစိတ္ႏုိင္ငံေရး Micropolitics နယ္ကုိက်ယ္ေစရမယ္။ Community ဘက္ကျပန္ၾကည့္ရင္ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့အတူတူပဲ။ ဒီမုိကေရစီပန္းတုိင္ကုိသြားခ်င္တာ။ ဒါေပမဲ့ ဂြင္ကေျပာင္းသြားျပီ။ ကုိယ္ရပ္ရမဲ့ ground ကေျပာင္းသြားသလုိ ကုိယ္ျဖည္ရမဲ့ frame ကလည္းေျပာင္းေနျပီ။ ေနာက္အေရးၾကီးတဲ့ ကြဲလြဲခ်က္တခုလည္းရွိေနတယ္။
ကုိလူ။ ။ ဆက္ပါဦး
ကုိမူ။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ဆီမွာ တျခားႏုိင္ငံေတြလုိတဦးခ်င္းစီကလြတ္လပ္ခြင့္ကုိေျပာတယ္ ဆုိတာမွန္ေပမဲ့ State က က်ေတာ့ Equility ကုိေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ Stability ကုိေျပာေနတာ။ ဒါကုိလည္းသတိမလစ္ေစခ်င္ဘူး။
ဆက္ပါမည္
KZေက
ဒုိင္ယာလက္တစ္ ကပဲစလုိက္ရေအာင္။ ခင္ဗ်ားရွင္းထားလုိ႔ Thesis ၊ Antithesis နဲ႔ Synthesis ကုိေတာ့သေဘာေပါက္သလုိရွိသြားျပီ။ ဒါေပမဲ့ ခုေခတ္ ပုိ႔စ္ေမာ္ဒန္သမားေတြက Dialectic ကုိေခတ္ကုန္သြား ျပီေျပာေနၾကတယ္ဆုိ။
ကုိမူ။ ။ အင္း ဒီလုိဗ်။ က်ေနာ္တုိ႔ခုသိသေလာက္မွာဒုိင္ယာလက္တစ္ဟာ မရပ္ေတာ့ဘူး။ ခင္ဗ်ား သမူဟ ရျပီးတာနဲ႔ မူလ ျပန္ျဖစ္ျပန္ေရာ။ အဆင့္တခုေတာ့ ျမင့္တက္ ဒါမွမဟုတ္ေျပာင္းသြားတာေတာ့ရွိတာေပါ့ေလ။ ဒီမွာ ေနာက္ပုိင္းေတြးေခၚရွင္ေတြက အျဖစ္အပ်က္အားလုံး သူ႔ဂြင္ထဲကုိသြင္းျပီးရွင္းတယ္။ ဒုိင္ယာလက္တစ္ဟာ အားလုံးကုိခ်ဳပ္ထားတယ္။ သူ႔အျပင္ဖက္ကေနထြက္ေတြးလုိ႔ ရွင္းလုိ႔ေကာ မရႏုိင္ဘူးလား စသည္ျဖင့္ ၾကံဆလာၾကတယ္။
ကုိလူ။ ။ တရုတ္သုိင္းကားထဲကလုိဆုိ စူ႔ထက္စူ လူစြမ္းေကာင္းေတြေပၚလာတာေပါ့။ ဆက္ပါဦး။
ကုိမူ။ ။ အဓိက ကေတာ့ ျပင္သစ္ေတြပဲ၊ Gorges Bataille (ေဂ်ာ့ခ်္ဘာတုိင္းယီ) နဲ႔ Baudrillard (ဘုိးဒရီးယား)ေနာက္ကဆရာကခုေခတ္မွာပုိအေျပာမ်ားလာတယ္။ (နီးစပ္ေအာင္မွန္း အသံထြက္ ထားပါသည္၊ ျပင္သစ္က ILL သုံးလုံးတြဲကုိ ယပက္လက္သံ ယူပါသည္)
ကုိလူ။ ။ Bataille ကုိစေျပာဗ်ာ
ကုိမူ။ ။ သူေျပာတာက ေမာ္ဒန္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းဟာ အသုံး၀င္မွဳေနာက္ကုိပဲလုိက္တယ္။ လက္ေတြ႔က်တယ္၊ အသုံးတဲ့တယ္ဆုိရင္ျပီးေရာဆုိပဲ။ အဓိကျခင္းရာ ၂ရပ္ရွိမယ္။ ကုန္ပစၥည္း ထုတ္လုပ္ေရးနဲ႔သုိမွီးေရး (Production and Conservation of goods) လူ႔ဘ၀ရဲ႕ ျပန္လည္ထုတ္လုပ္ျခင္း နဲ႔ ထိမ္းသိမ္းထားျခင္း (Reproduction and Conservation of human life) လုိ႔ဆုိတယ္။ စားသုံးမွဳ (Consumption) ဟာလုိသေလာက္ပဲျဖစ္ရမယ္တဲ့။ ဒါေပမဲ့ သူျမင္တာက စားသုံးမွဳမွာႏွစ္ပိုင္းကြဲေနတယ္။ လူဟာသူ႔ဘ၀ကုိဆက္လက္ေမာင္းႏွင္ဖုိ႔လုိအပ္တဲ့စြမ္းအင္ အတြက္စားသုံးတာကတပုိင္း၊ ေဆာ့ဖုိ႔ ေပ်ာ္ပါးဖုိ႔ စစ္ပြဲ စတာေတြအတြက္ အပုိျဖဳန္းတီးဖုိ႔ (Unproductive Expenditure) သုံးစြဲတာကတပုိင္း၊ လုိ႔ဆုိတယ္။ ဒီလုိ process (မူလမွသည္သမူဟထိျဖစ္စဥ္) ထဲမွာ ျပဳန္းတီးသြားတာေတြဟာ ဒုိင္ယာလက္တစ္လုိ ခုိင္မတ္က်ပ္တည္းတဲ့ အေတြးအေခၚေဘာင္ ထဲကုိျပန္သြင္း လုိ႔မရႏုိင္ဘူးလုိ႔ေကာက္ခ်က္ဆြဲတယ္။ အသုံးအျဖဳန္း (Expenditure) ဟာဒုိင္ယာလက္တစ္ ကုိအာခံတယ္ လုိ႔ဆုိတယ္။
ကုိလူ။ ။ သိပ္မရွင္းဘူး။ ခုတခ်ဳိ႕လူေတြေျပာေနတဲ့ အျဖဴမဟုတ္ရင္အမဲျဖစ္ရမယ္ ဆုိတာမရွိေတာ့ဘူး။ မမွန္တုိင္းမွားရမလား၊ မခ်စ္တုိင္းမုန္းရမွာလားေပါ့။ ဒီလုိဒြိစုံ ႏွစ္ခုၾကားထဲမွာ ျပတ္ျပတ္သားသား ဆန္႔က်င္ဘက္မဟုတ္တဲ့ ဇုန္ေတြ နယ္ေတြ ရွိေနတယ္ဆုိတာကမွ နဲနဲနားလည္သလုိရွိေသးတယ္။
ကုိမူ။ ။ Bataille ကေဟဂယ္ကိုေ၀ဖန္ခဲ့တဲ့ ဒီအပ်ဳိးေပၚမွာ အေျခခံျပီး ဘုိးဒရီးယားက မာ့က္စ္ကုိ ဆက္ေ၀ဖန္တယ္။ Dialectic ဟာခုေခတ္ျပႆနာ ေတြကုိရွင္းဖုိ႔ ေဘာင္က်ဥ္းေနျပီ ဆုိတဲ့သေဘာပဲ၊ သူ႔ရဲ႕ စားသုံးသူလူ႔အဖြဲ႔အစည္း (Consumer’s Society) စာအုပ္မွာ ဘာတုိင္းယီ ရဲ႕ expenditure နဲ႔ waste ကုိရွင္းထားတယ္လုိ႔ဆုိတယ္။
ကုိလူ။ ။ ထားေတာ့ ျဖည္းျဖည္းခ်င္းေတာ့ဇတ္ရည္လည္လာမယ္လုိ႔ယူဆရမွာပဲ။ ဒုိင္ယာလက္တစ္ကုိတျခား ျဖည့္စြက္ေျပာခ်င္တာမ်ားရွိေသးသလား။
ကုိမူ။ ။ ျပင္သစ္ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ေၾကြးေၾကာ္သံေတြခင္ဗ်ားမွတ္မိေသးလား။
ကုိလူ။ ။ လြတ္လပ္ေရး (freedom)။ ညီမွ်ေရး(equality) နဲ႔ ညီရင္းအကုိျဖစ္ေရး (fraternity)။ အေရးထဲခင္ဗ်ားကသမုိင္းစာေမးပြဲလာစစ္ေနျပန္ပါျပီ။
ကုိမူ။ ။ ဟုတ္ျပီ။ လြတ္လပ္ျခင္းဆုိရာမွာ ပုဂၢလိက (individual) သေဘာကကပ္ပါလာတယ္။ ညီမွ်ျခင္းက်ေတာ့ ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕(state) အခန္းကပါလာတယ္။ ဒီမွာ ညီရင္းအကုိျဖစ္ျခင္းက်ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ဘယ္ထဲသြင္းရင္ေကာင္းမလဲ
ကုိလူ။ ။ သူက အဖြဲ႔အစည္းသေဘာထဲသြင္းရမယ္ထင္တယ္။ Community အဲ ၾကီးလာရင္ေတာ့ Society ေပါ့။ တဦးခ်င္းနဲ႔ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ၾကားမွာရွိမယ္။ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ျငိမ္းခ်မ္းမွ ညီညြတ္မွ ညီရင္းအကုိျဖစ္ႏုိင္မယ္မဟုတ္လား။
ကုိမူ။ ။ ခုအဂၤလန္မွာ ေလဘာနဲ႔ကြန္ဆာေဗးတစ္မွာ ေလဘာကလက္၀ဲယိမ္းေတာ့ ႏုိင္ငံေတာ္ခ်ဳပ္ကုိင္မွဳကုိအားသာတယ္။ Equilityကုိအသားေပးတယ္။ ကြန္ဆာေဗးတစ္ေတြက လက္ယာသမားေတြ တဦးခ်င္းလြတ္လပ္ခြင့္ကိုပုိအခြင့္ေပးတယ္။ Freedomေပါ့။ မတူၾကဘူး၊ တူတာက ဒုိင္ယာလက္တစ္ကုိသူတုိ႔သုံးတဲ့ အခါ စတည္တဲ့ Thesis (မူလ) ေတြမွာ ေလဘာက freedom ညီမွ်ျခင္း၊ ကြန္ဆာေဗးတစ္က equility လြတ္လပ္ျခင္း။ ျပီးေတာ့ antithesis က်ေတာ့ႏွစ္ဘက္စလုံးက fraternity ကုိယူက်တယ္။
ကုိလူ။ ။ ကြန္ျမဴနတီကုိ တဦးခ်င္းအတြက္ ႏုိင္ငံေတာ္အတြက္ ဘုံဆန္႔က်င္ဘက္ယူျပီး သမူဟကုိ ရွာတယ္တဲ့လား။
ကုိမူ။ ။ ဒါအခု အဂၤလန္၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ျဖစ္လာတဲ့ ေဒးဗစ္ကင္မရြန္းရဲ႕အၾကံေပးတဦးျဖစ္တဲ့ Danny Kruger ရဲ႕ ၂၀၀၆ က စာတမ္း။ Right Dialectic ထဲကအယူအဆပါ။ Community ၊ Society ရွင္းေအာင္ေျပာရရင္ ခုအေျပာမ်ားလာတဲ့ Civil Society (အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႕အစည္း) ဒီနယ္ကုိရတဲ့သူ ႏုိင္ငံေတာ္ရွဳေထာင့္ကပဲၾကည့္ၾကည့္ လူတဦးခ်င္းရွဳေထာင့္ကပဲၾကည့္ၾကည့္ ေအာင္ပြဲရမယ္လုိ႔ဆုိတယ္။
ကုိလူ။ ။ ခင္ဗ်ားဆုိခ်င္တာက အၾကံေပးေကာင္းလုိ႔ ဒုိင္ယာလက္တစ္ပုိင္လုိ႔ ကင္မရြန္း၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ ျဖစ္တယ္ ေျပာခ်င္တာလား
ကုိမူ။ ။ မဟုတ္ဘူး။ တဘက္နဲ႔တဘက္ထိပ္တုိက္ေတြ႔ေနတဲ့ binary politics မွာကုိယ္က၀င္တုိးခြင့္ မသာတဲ့အခါ ၾကားနယ္တခုမွာ၀င္ခုိရတတ္တယ္။ တတ္ႏုိင္သမွ်ေရွ႕ကုိၾကဳိေတြးျပီး ၾကဳိအထုိင္ခ်ထားဖုိ႔လုိတယ္။ အခ်ိန္ေရြးခ်ယ္တတ္ဖုိ႔လုိတယ္ဗ်ာ။ ခင္ဗ်ားေျပာေစခ်င္တဲ့ ျမန္မာ့ႏုိင္ငံေရးမွာ အဓိကလုိေနတာ Fraternity ပဲ။ ညီရင္းအကုိျဖစ္ေရးပဲ။ အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ အတြင္းစည္းမွာေကာ အျပင္စည္းမွာပါ လုိေနတာ။ ဖက္ဒရယ္စည္းမွာေရာ ႏုိင္ငံေတာ္စည္းမွာေရာလုိေနတာ ဒါပဲ။
လူမွဳေရးကုိၾကားခံလုိက္တဲ့ ႏုိင္ငံေရးတခုရွိလာေတာ့မယ္။ ႏုိင္ငံေတာ္ဘက္ကဒါကုိ ကုိယ့္ႏုိင္ငံရဲ႕ ေရရွည္အက်ိဳးကုိေမွ်ာ္ကုိးျပီး Civil Society ရဲ႕အင္အားၾကီးထြားဖုိ႔ကုိခြင့္ျပဳရမယ္။ အႏုစိတ္ႏုိင္ငံေရး Micropolitics နယ္ကုိက်ယ္ေစရမယ္။ Community ဘက္ကျပန္ၾကည့္ရင္ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့အတူတူပဲ။ ဒီမုိကေရစီပန္းတုိင္ကုိသြားခ်င္တာ။ ဒါေပမဲ့ ဂြင္ကေျပာင္းသြားျပီ။ ကုိယ္ရပ္ရမဲ့ ground ကေျပာင္းသြားသလုိ ကုိယ္ျဖည္ရမဲ့ frame ကလည္းေျပာင္းေနျပီ။ ေနာက္အေရးၾကီးတဲ့ ကြဲလြဲခ်က္တခုလည္းရွိေနတယ္။
ကုိလူ။ ။ ဆက္ပါဦး
ကုိမူ။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ဆီမွာ တျခားႏုိင္ငံေတြလုိတဦးခ်င္းစီကလြတ္လပ္ခြင့္ကုိေျပာတယ္ ဆုိတာမွန္ေပမဲ့ State က က်ေတာ့ Equility ကုိေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ Stability ကုိေျပာေနတာ။ ဒါကုိလည္းသတိမလစ္ေစခ်င္ဘူး။
ဆက္ပါမည္
KZေက
Thursday, May 13, 2010
၁။ ပြင့္သစ္စ ဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္းေတာ္
ဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္းေတာ္ကုိမိတ္ဆက္လွ်င္ ေဟဂယ္ (၁၇၇၀-၁၈၃၈)ႏွင့္ ကားလ္မာက့္စ္(၁၈၁၈-၁၈၈၃) ကုိခ်န္ထားလုိ႔မရ။ နာမည္ေက်ာ္ဒုိင္ယာလက္တစ္ကုိေဟဂယ္ကစခဲ့ျပီး မာ့က္စ္က ကမာၻေက်ာ္ေစခဲ့သည္။
Thesis, Antithesis ႏွင့္ Synthesis ကုိျမန္မာပညာရွင္တုိ႔က မူလ၊ပဋိမူလႏွင့္ သမူဟ ဟုဘာသာျပန္ခဲ့ၾကသည္။
အဆုိတခုကုိဆန္႔က်င္ဘက္အယူအဆႏွင့္ထိပ္တုိက္ေတြ႔ေစျပီး၊ ထုိႏွစ္ခုျငင္းဆန္တြန္းတုိက္ျပီးေနာက္၊ စုစည္းျပီးအေတြးအေခၚသစ္တခုကုိရမည္၊ ယင္းစုစည္းမိေသာ Synthesis သည္ မူလ (thesis) ျပန္ျဖစ္လာျပီး ပဋိမူလ (antithesis) ႏွင့္ျပန္ေတြ႔၊ ျပီးတဖန္ထုိႏွစ္ခုေပါင္းစပ္ရင္း Synthesis ျဖစ္ျပန္၊ ဒီလုိႏွင့္သမုိင္းသည္ဆင့္ကဲတုိးတက္လာခဲ့သည္ဆုိသည္၊
ေဟဂယ္၏ဒုိင္ယာလက္တစ္တြင္ မာ့က္စ္က Class Struggle ကုိထဲ့ေပးခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ေဟဂယ္သည္ ဆာ့တ္ကုိ ဖယ္လုိက္လွ်င္ မ်က္ေမွာက္ပု႔ိစ္ေမာ္ဒန္ေခတ္တြင္ ထိပ္ကေျပးေနသည့္ ျပင္သစ္အေတြးအေခၚ ပညာရွင္မ်ားကို အမ်ားဆုံး ၾသဇာေညာင္းခဲ့သူတဦးျဖစ္ျပီး မာ့က္စ္ ဟူဆုိလုိက္လွ်င္အေနာက္တကမာၻလုံး ဖိမ့္ဖိမ့္တုန္ေစခဲ့သူ ေတြးေခၚပညာရွင္တဦးအျဖစ္သိရွိထားၾကသည္၊
ဆက္စပ္ျပီးေျပာရေသာ္ သမုိင္းကုိနိဂုံးခ်ဳပ္ျပီဆုိေသာ ဖူကူယားမားသည္ ေဟဂယ္လီယန္မာ့က္စစ္(Hegelian – Marxist) ျဖစ္သည္။
ဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္းကုိစသူက မက္စ္ေဟာကုိင္းမား (Max Horkheimer 1895 – 1973) ျဖစ္သည္။ ပထမကမာၻစစ္အျပီး စီးပြားပ်က္ကပ္ျဖစ္ျပီး ၁၉၃၀ ျပည့္မ်ားတြင္ Critical Theory ကုိစခဲ့သည္။ အထက္မွာဆုိခဲ့ေသာ ေဟဂယ္ႏွင့္ မာ့က္စ္ ၏ ဒုိင္ယာလက္တစ္ကုိအျခားဘာသာရပ္မ်ားျဖစ္သည့္ စိတ္သရုပ္ခြဲပညာ၊မႏုႆေဗဒ၊လူမွဳေဗဒဘာသာ ရပ္မ်ားႏွင့္ စုစည္းပုံေဖာ္ဖုိ႔ၾကဳိးစားျခင္းျဖစ္သည္။
Critical Theory ကုိအဓိကပုံေဖာ္သည့္သြင္ျပင္ေလးခ်က္ မွာ Interdisciplinary, Reflective, Dialectical နဲ႔ Critical တုိ႔ျဖစ္သည္။ ဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္းေတာ္သားမ်ားက က်င့္၀တ္၊ ဘာသာတရား၊ သိပၸံ၊ က်ဳိးေၾကာင္းဆင္ျခင္ မွဳစသည္ တုိ႔ကုိ ဘက္ေပါင္းစုံ၊ နယ္ပယ္ေပါင္းစုံ (Interdisciplinary) မွေလ့လာခဲ့ၾကသည္။ ထုိေခတ္အခါက တြင္က်ယ္ေနသည့္ သဘာ၀သိပၸံကုိ လက္ေတြ႔အေတြ႔အၾကဳံ သိပၸံနည္းက်စမ္းသတ္ခ်က္မ်ားျဖင့္သာ မွန္ကန္စြာ နားလည္ႏုိင္သည္ဆုိသည့္ (Empirical Approach) မွခြဲထြက္ခဲ့ျခင္းလည္းျဖစ္သည္။ Critical Theory သည္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုကုိ ထုိလူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္းရွိ လူမွဳ၀န္းက်င္ (Social Context ၊ ဆုိလုိသည္မွာ ယဥ္ေက်းမွဳ၊ ပတ္၀န္းက်င္၊အဖြဲ႔အစည္း၊ လူ) တြင္းမွာပင္ ထင္ဟပ္နားလည္(Reflective) ႏုိင္စြမ္းရွိရမည္၊
Knowledge ႏွင့္ပါတ္သက္ျပီး အခ်က္အလက္ေတြကုိ အေသမယူပဲ ေရွ႕မွာရွင္းခဲ့သည္ Dialectics သေဘာအရ စဥ္ဆက္လွဳပ္ရွားေျပာင္းလဲေနသည့္ျဖစ္စဥ္တခုအျဖစ္ယူခဲ့သည္။ ေနာက္ဆုံးအခ်က္တြင္ Critical Theory သည္Critical ျဖစ္ဖုိ႔ပင္။ လက္ရွိလူ႔အဖြဲ႔အစည္းကုိနားလည္ေနယုံနဲ႔မျပီး၊ ဘာေတြမွားေနသလဲ ႏွင့္ ဘယ္လုိျပင္ ရမလဲ သိရမည္။ ဒႆန ကုိလက္ေတြ႔အသုံးခ်ဖုိ႔ျဖစ္သည္။
ဂ်ာမဏီမွာနာဇီေတြဓါးထက္လာေတာ့ ဂ်ဳးစပ္သည့္ ေဟာကုိင္းမား ဂ်နီဗာကုိေျပးသည္။ ေနာက္ ဥေရာပစစ္မီးကိုပါေရွာင္ရင္း အေမရိကားကုိေရာက္သည္။ အဲဒီအခ်ိန္ ဟုိမွာ ဖုိ႔ဒ္ကရွိႏွင့္ေနျပီ။ ဖုိ႔ဒ္ရဲ႕ကြန္ေဗယာပတ္လမ္း ေပၚမွာအလုပ္သမားေတြ အုံနဲ႔က်င္းနဲ႔လုပ္သည့္ ထုနဲ႔ထည္နဲ႔ထုတ္လုပ္ေရးကရွိႏွင့္ေနျပီ၊ စက္မွဳအရင္းရွင္စံနစ္ကရွိႏွင့္ေနျပီ။ စားသုံးသူယဥ္ေက်းမွဳ၊ စာအုပ္ထုတ္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းၾကီးေတြနဲ႔ မီဒီယာကအရွိန္စရေနျပီ။ ေဟာလိ၀ုဒ္ကဒုတိယ တန္းစားရုပ္ရွင္ကားေတြက လူေတြရဲ႕တကယ့္ေပ်ာ္ရႊင္မွဳ ကုိမ်က္ေျချဖတ္ေနျပီ။ ဒါကုိ ေဟာကုိင္းမားႏွင့္ သူ႔သူငယ္ခ်င္း သီအုိေဒါအာဒုိႏုိ (Theodor W Adorno 1903 – 1969) တုိ႔က Cultural Industry လုိ႔ေခၚခဲ့ၾကသည္။
အေမရိကန္ အေတြ႕အၾကဳံေတြကသူတုိ႔ႏွစ္ေယာက္ေပၚမ်ားစြာရုိက္ခတ္ခဲ့သည္။စက္မွဳယဥ္ေက်းမွဳသည္ လူသားကုိစစ္မွန္သည့္ ေပ်ာ္ရႊင္သာယာမွဳကုိထင္ေယာင္ျမင္မွားေစခဲ့သည္ဟုသူတုိ႔ေကာက္ခ်က္ခ်သည္။ ဒီအေျခခံမွာ သူတုိ႔ႏွစ္ဦး၏ ထင္ရွားသည့္ The Dialectic of Enlightenment (1947) ထြက္လာခဲ့သည္။
ႏွစ္ဆယ္ရာစုစက္မွဳနဲ႔ဗ်ဳရုိကရက္ ေမာ္ဒန္ကမာၻကုိ လူသား၏ ဆင္ျခင္နည္းလမ္းတက် ေတြးေခၚမွဳျဖင့္ တည္ေဆာက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ေခတ္မွီသိပၸံပညာ သခ်ာႍစသည္တုိ႔က ေရွးေဟာင္းပုံျပင္ေတြနဲ႔ ဘာသာေရးအစြဲအလမ္းေတြကုိဖယ္ထုတ္ခဲ့သည္။ ၁၈ရာစုဥါဏ္အလင္းေခတ္ေတြးေခၚရွင္ေတြျဖစ္သည့္ ရုဳးဆုိး ေဗာ္တဲယား ကန္႔ တုိ႔က လူသားကုိသဘာ၀တရား ကေနလြတ္ေျမာက္ျပီးလြတ္လပ္ေစရမည္ဆုိသည္။ သုိ႔ေသာ္လက္ေတြ႔တြင္ သိပၸံ နည္းပညာႏွင့္ဆင္ျခင္နည္းက် ေတြးေခၚမွဳေတြက လူသားကုိသဘာ၀တရားဆီမွ လြတ္္ေျမာက္မွဳမေပးႏုိင္ခဲ့။ သဘာ၀အရင္းအျမစ္မ်ားၾကြယ္၀ေသာ္လည္း ဆင္းငဲငတ္မြတ္မွဳကမလြတ္ေသး၊ ကုိယ္က်င့္တရားေတြတုိးတက္ လာသည္ဆုိေသာ္လည္း အာဏာရွင္စံနစ္ႏွင့္ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္မွဳ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြကမေပ်ာက္ကြယ္ေသး၊ ႏွစ္ငါးဆယ္ေက်ာ္ၾကာခဲ့ေသာ္လည္း ဖရင့္ဖတ္ေခတ္ဦး ေက်ာင္းေတာ္သားႏွစ္ဦး၏ The Dialectic of Enlightenment သည္မ်က္ေမွာက္ကမာၻကုိ ေကာင္းစြာထင္ဟပ္ ေနဆဲပင္ျဖစ္သည္။ ဒီသမုိင္းေနာက္ခံတီးလုံး တြင္ဖရင့္ဖတ္ဒုတိယမ်ဳိးဆက္ ျဖစ္သည့္ ဂ်ာဂန္ဟာဘားမား (Jurgen Habermas, 1929 - ) ေအာ္ပရာကုိၾကည့္ၾကရဖုိ႔ျဖစ္လာပါသည္။
ဆက္ပါမည္
KZေက
Thesis, Antithesis ႏွင့္ Synthesis ကုိျမန္မာပညာရွင္တုိ႔က မူလ၊ပဋိမူလႏွင့္ သမူဟ ဟုဘာသာျပန္ခဲ့ၾကသည္။
အဆုိတခုကုိဆန္႔က်င္ဘက္အယူအဆႏွင့္ထိပ္တုိက္ေတြ႔ေစျပီး၊ ထုိႏွစ္ခုျငင္းဆန္တြန္းတုိက္ျပီးေနာက္၊ စုစည္းျပီးအေတြးအေခၚသစ္တခုကုိရမည္၊ ယင္းစုစည္းမိေသာ Synthesis သည္ မူလ (thesis) ျပန္ျဖစ္လာျပီး ပဋိမူလ (antithesis) ႏွင့္ျပန္ေတြ႔၊ ျပီးတဖန္ထုိႏွစ္ခုေပါင္းစပ္ရင္း Synthesis ျဖစ္ျပန္၊ ဒီလုိႏွင့္သမုိင္းသည္ဆင့္ကဲတုိးတက္လာခဲ့သည္ဆုိသည္၊
ေဟဂယ္၏ဒုိင္ယာလက္တစ္တြင္ မာ့က္စ္က Class Struggle ကုိထဲ့ေပးခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ေဟဂယ္သည္ ဆာ့တ္ကုိ ဖယ္လုိက္လွ်င္ မ်က္ေမွာက္ပု႔ိစ္ေမာ္ဒန္ေခတ္တြင္ ထိပ္ကေျပးေနသည့္ ျပင္သစ္အေတြးအေခၚ ပညာရွင္မ်ားကို အမ်ားဆုံး ၾသဇာေညာင္းခဲ့သူတဦးျဖစ္ျပီး မာ့က္စ္ ဟူဆုိလုိက္လွ်င္အေနာက္တကမာၻလုံး ဖိမ့္ဖိမ့္တုန္ေစခဲ့သူ ေတြးေခၚပညာရွင္တဦးအျဖစ္သိရွိထားၾကသည္၊
ဆက္စပ္ျပီးေျပာရေသာ္ သမုိင္းကုိနိဂုံးခ်ဳပ္ျပီဆုိေသာ ဖူကူယားမားသည္ ေဟဂယ္လီယန္မာ့က္စစ္(Hegelian – Marxist) ျဖစ္သည္။
ဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္းကုိစသူက မက္စ္ေဟာကုိင္းမား (Max Horkheimer 1895 – 1973) ျဖစ္သည္။ ပထမကမာၻစစ္အျပီး စီးပြားပ်က္ကပ္ျဖစ္ျပီး ၁၉၃၀ ျပည့္မ်ားတြင္ Critical Theory ကုိစခဲ့သည္။ အထက္မွာဆုိခဲ့ေသာ ေဟဂယ္ႏွင့္ မာ့က္စ္ ၏ ဒုိင္ယာလက္တစ္ကုိအျခားဘာသာရပ္မ်ားျဖစ္သည့္ စိတ္သရုပ္ခြဲပညာ၊မႏုႆေဗဒ၊လူမွဳေဗဒဘာသာ ရပ္မ်ားႏွင့္ စုစည္းပုံေဖာ္ဖုိ႔ၾကဳိးစားျခင္းျဖစ္သည္။
Critical Theory ကုိအဓိကပုံေဖာ္သည့္သြင္ျပင္ေလးခ်က္ မွာ Interdisciplinary, Reflective, Dialectical နဲ႔ Critical တုိ႔ျဖစ္သည္။ ဖရင့္ဖတ္ေက်ာင္းေတာ္သားမ်ားက က်င့္၀တ္၊ ဘာသာတရား၊ သိပၸံ၊ က်ဳိးေၾကာင္းဆင္ျခင္ မွဳစသည္ တုိ႔ကုိ ဘက္ေပါင္းစုံ၊ နယ္ပယ္ေပါင္းစုံ (Interdisciplinary) မွေလ့လာခဲ့ၾကသည္။ ထုိေခတ္အခါက တြင္က်ယ္ေနသည့္ သဘာ၀သိပၸံကုိ လက္ေတြ႔အေတြ႔အၾကဳံ သိပၸံနည္းက်စမ္းသတ္ခ်က္မ်ားျဖင့္သာ မွန္ကန္စြာ နားလည္ႏုိင္သည္ဆုိသည့္ (Empirical Approach) မွခြဲထြက္ခဲ့ျခင္းလည္းျဖစ္သည္။ Critical Theory သည္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုကုိ ထုိလူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္းရွိ လူမွဳ၀န္းက်င္ (Social Context ၊ ဆုိလုိသည္မွာ ယဥ္ေက်းမွဳ၊ ပတ္၀န္းက်င္၊အဖြဲ႔အစည္း၊ လူ) တြင္းမွာပင္ ထင္ဟပ္နားလည္(Reflective) ႏုိင္စြမ္းရွိရမည္၊
Knowledge ႏွင့္ပါတ္သက္ျပီး အခ်က္အလက္ေတြကုိ အေသမယူပဲ ေရွ႕မွာရွင္းခဲ့သည္ Dialectics သေဘာအရ စဥ္ဆက္လွဳပ္ရွားေျပာင္းလဲေနသည့္ျဖစ္စဥ္တခုအျဖစ္ယူခဲ့သည္။ ေနာက္ဆုံးအခ်က္တြင္ Critical Theory သည္Critical ျဖစ္ဖုိ႔ပင္။ လက္ရွိလူ႔အဖြဲ႔အစည္းကုိနားလည္ေနယုံနဲ႔မျပီး၊ ဘာေတြမွားေနသလဲ ႏွင့္ ဘယ္လုိျပင္ ရမလဲ သိရမည္။ ဒႆန ကုိလက္ေတြ႔အသုံးခ်ဖုိ႔ျဖစ္သည္။
ဂ်ာမဏီမွာနာဇီေတြဓါးထက္လာေတာ့ ဂ်ဳးစပ္သည့္ ေဟာကုိင္းမား ဂ်နီဗာကုိေျပးသည္။ ေနာက္ ဥေရာပစစ္မီးကိုပါေရွာင္ရင္း အေမရိကားကုိေရာက္သည္။ အဲဒီအခ်ိန္ ဟုိမွာ ဖုိ႔ဒ္ကရွိႏွင့္ေနျပီ။ ဖုိ႔ဒ္ရဲ႕ကြန္ေဗယာပတ္လမ္း ေပၚမွာအလုပ္သမားေတြ အုံနဲ႔က်င္းနဲ႔လုပ္သည့္ ထုနဲ႔ထည္နဲ႔ထုတ္လုပ္ေရးကရွိႏွင့္ေနျပီ၊ စက္မွဳအရင္းရွင္စံနစ္ကရွိႏွင့္ေနျပီ။ စားသုံးသူယဥ္ေက်းမွဳ၊ စာအုပ္ထုတ္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းၾကီးေတြနဲ႔ မီဒီယာကအရွိန္စရေနျပီ။ ေဟာလိ၀ုဒ္ကဒုတိယ တန္းစားရုပ္ရွင္ကားေတြက လူေတြရဲ႕တကယ့္ေပ်ာ္ရႊင္မွဳ ကုိမ်က္ေျချဖတ္ေနျပီ။ ဒါကုိ ေဟာကုိင္းမားႏွင့္ သူ႔သူငယ္ခ်င္း သီအုိေဒါအာဒုိႏုိ (Theodor W Adorno 1903 – 1969) တုိ႔က Cultural Industry လုိ႔ေခၚခဲ့ၾကသည္။
အေမရိကန္ အေတြ႕အၾကဳံေတြကသူတုိ႔ႏွစ္ေယာက္ေပၚမ်ားစြာရုိက္ခတ္ခဲ့သည္။စက္မွဳယဥ္ေက်းမွဳသည္ လူသားကုိစစ္မွန္သည့္ ေပ်ာ္ရႊင္သာယာမွဳကုိထင္ေယာင္ျမင္မွားေစခဲ့သည္ဟုသူတုိ႔ေကာက္ခ်က္ခ်သည္။ ဒီအေျခခံမွာ သူတုိ႔ႏွစ္ဦး၏ ထင္ရွားသည့္ The Dialectic of Enlightenment (1947) ထြက္လာခဲ့သည္။
ႏွစ္ဆယ္ရာစုစက္မွဳနဲ႔ဗ်ဳရုိကရက္ ေမာ္ဒန္ကမာၻကုိ လူသား၏ ဆင္ျခင္နည္းလမ္းတက် ေတြးေခၚမွဳျဖင့္ တည္ေဆာက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ေခတ္မွီသိပၸံပညာ သခ်ာႍစသည္တုိ႔က ေရွးေဟာင္းပုံျပင္ေတြနဲ႔ ဘာသာေရးအစြဲအလမ္းေတြကုိဖယ္ထုတ္ခဲ့သည္။ ၁၈ရာစုဥါဏ္အလင္းေခတ္ေတြးေခၚရွင္ေတြျဖစ္သည့္ ရုဳးဆုိး ေဗာ္တဲယား ကန္႔ တုိ႔က လူသားကုိသဘာ၀တရား ကေနလြတ္ေျမာက္ျပီးလြတ္လပ္ေစရမည္ဆုိသည္။ သုိ႔ေသာ္လက္ေတြ႔တြင္ သိပၸံ နည္းပညာႏွင့္ဆင္ျခင္နည္းက် ေတြးေခၚမွဳေတြက လူသားကုိသဘာ၀တရားဆီမွ လြတ္္ေျမာက္မွဳမေပးႏုိင္ခဲ့။ သဘာ၀အရင္းအျမစ္မ်ားၾကြယ္၀ေသာ္လည္း ဆင္းငဲငတ္မြတ္မွဳကမလြတ္ေသး၊ ကုိယ္က်င့္တရားေတြတုိးတက္ လာသည္ဆုိေသာ္လည္း အာဏာရွင္စံနစ္ႏွင့္ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္မွဳ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြကမေပ်ာက္ကြယ္ေသး၊ ႏွစ္ငါးဆယ္ေက်ာ္ၾကာခဲ့ေသာ္လည္း ဖရင့္ဖတ္ေခတ္ဦး ေက်ာင္းေတာ္သားႏွစ္ဦး၏ The Dialectic of Enlightenment သည္မ်က္ေမွာက္ကမာၻကုိ ေကာင္းစြာထင္ဟပ္ ေနဆဲပင္ျဖစ္သည္။ ဒီသမုိင္းေနာက္ခံတီးလုံး တြင္ဖရင့္ဖတ္ဒုတိယမ်ဳိးဆက္ ျဖစ္သည့္ ဂ်ာဂန္ဟာဘားမား (Jurgen Habermas, 1929 - ) ေအာ္ပရာကုိၾကည့္ၾကရဖုိ႔ျဖစ္လာပါသည္။
ဆက္ပါမည္
KZေက
Subscribe to:
Posts (Atom)