၁၃။ လူတဦးခ်င္းစီ၏လြတ္လပ္မွဳကုိလူ႔အဖြဲ႔အစည္းတြင္းေလ့က်င့္ျခင္း

Moral Discourse အရဆက္စပ္ပတ္သက္ေနသူအားလုံးလက္ခံႏုိင္သည့္စံႏွဳန္းမ်ားလုိလာသည္။ Moral Discourse ကုိသုံးစြဲျပီးအေရာက္သြားရမည့္ Post-conventional Morality ၏အဆင့္ေျခာက္တြင္ ထုိစံႏွဳန္းမ်ားျဖင့္ တရားမွ်တမွဳ၊ညီမွ်မွဳတုိ႔ျဖင့္လူသား၏ ဂုဏ္သိကၡာကုိေလးစားသိမွတ္မွဳျပဳရမည္ျဖစ္သည္။ တဘက္တြင္ေမာ္ဒန္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းသည္ ရွဳပ္ေထြး၊ ကြဲျပား၊ယဥ္ေက်းမွဳေပါင္းစုံေရာေႏွာလာျပီး ဓေလ့ထုံးတမ္းစဥ္လာ စံတခုတည္း ေခါင္မွ ထိန္းခ်ဳပ္ထားမွဳမ်ဳိးမရွိေတာ့။ ဒီအခ်က္ေတြက ေမာ္ဒန္လူသား၏ ကုိယ္ပုိင္အေတြ႔အၾကဳံႏွင့္ေလာကအျမင္ (Subjectivity) ကုိအျခားသူမ်ားႏွင့္ညိွႏွဳိင္းရင္းဆုံးရွဳံး ခံလုိက္ရမည္ဟုမဆုိလုိ၊ က်ယ္ျပန္႔လာသည့္ကုိယ္ပုိင္အျမင္ (larger self) တခုဖံြ႕ျဖဳိးလာေစရန္သာျဖစ္သည္။ ေတြးေခၚ ေမွ်ာ္ျမင္မွဳျပည့္၀သည့္ စုေပါင္းအျမင္တခု (an idealized we-perspective) ထူေထာင္ႏုိင္ရန္ျဖစ္သည္။ ဟာဘားမား၏ ဆုိခဲ့ပါ အယူအဆသည္ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီရွဳေထာင့္မွသည္ ႏုိင္ငံေရးအျမင္တခုကုိေရြ႕ေျပာင္းလာခဲ့သည္။ တကယ္တမ္းဆုိလွ်င္ ႏုိင္ငံေရးႏွင့္ဥပေဒကုိ ကုိယ္က်င့္ရွဳေထာင့္မွ ခြာေျပာရန္မျဖစ္ႏုိင္ေပ။
ဟာဘားမားကႏုိင္ငံေရးကုိအ၀န္းအ၀ုိင္းႏွစ္ခုခြဲေျပာသည္။ စည္းတြင္းအ၀န္းအ၀ုိင္း (Formal Sphere) ႏွင့္ စည္းျပင္အ၀န္းအ၀ုိင္း (Informal Sphere) ျဖစ္သည္။ စည္းျပင္၀န္း၀ုိင္းတြင္ အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႔အစည္း (Civil Society) ရွိသည္။ အစုိးအရမဟုတ္သည့္အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ ႏုိင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ား ႏွင့္ မီဒီယာတုိ႔သည္ အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းထဲတြင္ပါသည္။ ဒီအဖြဲ႔အစည္းေတြကအဆုံးအျဖတ္ေပးႏုိင္သူတုိ႔မဟုတ္။ သူတုိ႔က ႏုိင္ငံ၏ ေယဘူယ်ျပႆနာမ်ား၊ သီးျခားျဖစ္ရပ္မ်ားႏွင့္ပါတ္သက္သည္တုိ႔တြင္ေဆြးေႏြး၊ နားလည္မွဳယူ၊ အေလွ်ာ့အတင္းျပဳ၊ အယူအဆမ်ားစုစည္းတင္ျပၾကသည္။ တဘက္တြင္ ပါလီမန္၊ ၀န္ၾကီးအဖြဲ႔၊ ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ခံထားရေသာအဖြဲ႔မ်ား ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားသည္ စည္းတြင္း၀န္း၀ုိင္း ထဲတြင္ရွိျပီး ေပၚလစီခ်မွတ္သူမ်ား၊ ဆုံးျဖတ္ႏုိင္သူမ်ား၊ ဥပေဒျပဳသူမ်ား ျဖစ္သည္။ ဟာဘားမားအယူအဆအရ ႏုိင္ငံေရးစံနစ္တခုတြင္ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်ႏုိင္ေသာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားသည္ အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ ေတြးေခၚယူဆခ်က္၊ေ၀ဖန္ပုိင္းျဖတ္ခ်က္မ်ား စီး၀င္ႏုိင္စြမ္းရွိရမည္။ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်ႏုိင္ေသာ အစုိးရအဖြဲ႔အစည္းမ်ားသည္ အသြင္း (Input) တြင္အရပ္ဘက္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ လူထုအယူအဆ၊ အေတြးအေခၚမ်ားရွိျပီး အထြက္ (Output) တြင္ လူထုေပၚလစီႏွင့္ ဥပေဒတုိ႔ရွိရမည္။ ဒါကေခတ္မွီေမာ္ဒန္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုအတြက္ အျပဳိင္သြားေနရမည့္ႏုိင္ငံေရးစည္းတြင္းစည္းျပင္အ၀န္းအ၀ုိင္း ႏွစ္ခုျဖစ္သည္။
ထု႔ိအျပင္ အေျခခံအေတြးအေခၚပုိင္းတြင္လည္း ဟာဘားမားသည္ အစဥ္အလာ ႏုိင္ငံေရးအယူအဆ ႏွစ္ခုကိုမွ်ျပီးပုံေဖာ္ဖုိ႔တင္ျပထားျပန္သည္။ ထုိႏွစ္ခုမွာ Liberal Democracy ႏွင့္ Civic Republican ျဖစ္သည္။
လစ္ဘရယ္ဒီမုိကေရစီမွာ လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္တဦးခ်င္းလြတ္လပ္ခြင့္ (Individual Self-determination) ေပၚအေျခခံသည္။ လူတဦးခ်င္းစီ၏စိတ္ခံစားမွဳအေပၚမူတည္ျပီး လြတ္လပ္မွဳကို အခြင့္အေရးအျဖစ္ ျမင္ႏုိင္သည့္အခ်က္ျဖစ္သည္။ Freedom ကုိ Opportunity အျဖစ္ဆြဲယူသုံးစြဲႏုိင္ျခင္းျဖစ္သည္။ ရီပတ္ပလီကန္မွာ အခ်ဳပ္အခ်ာခုိင္မာမွဳ၊ လူထုႏွင့္ႏုိင္ငံေရးခ်ဳပ္ကုိင္မွဳ (Self-realization of the political community) ေပၚ အေျခခံသည္။ လူထု၏စုေပါင္းႏုိင္ငံေရးခ်ဳပ္ကုိင္မွဳဆုိသျဖင့္ လူတဦးခ်င္းစီ၏လြတ္လပ္ခြင့္ ကိုကန္႔သတ္သည္။ လြတ္လပ္မွဳကုိအေလ့အက်င့္အျဖစ္ျမင္သည္။ Freedom ကုိ Exercise ဟုအနက္ဖြင့္သည္။
ဟာဘားမားကလူတဦးခ်င္းစီ၏လြတ္လပ္ခြင့္ကုိမထိပါးသည့္လူထုႏုိင္ငံေရးအာဏာဖြင့္ဆုိလုိသူျဖစ္သည္။ ဒီမွ်ေျခကုိရွာလုိသျဖင့္ ပါလီမန္၊ လႊတ္ေတာ္စသည့္ ႏုိင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္း၏ဆုံးျဖတ္ခြင့္အတြင္း အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ အယူအဆႏွင့္အျမင္တုိ႔ကုိထဲ့သြင္းစဥ္းစားေစလုိျခင္းျဖစ္သည္။
သုိ႔ေသာ္ ေၾသာ္သုိ႔ေသာ္ျဖစ္သည္။ လူတဦးခ်င္းစီ၏လြတ္လပ္ခြင့္ဆုိသည္မွာအျမဲလုိလုိလူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ တည္ျငိမ္မွဳႏွင့္ တြန္းထုိးလြန္ဆြဲရမွဳမ်ားရွိသည္။ ဒီႏွစ္ခုၾကားတင္းမာမ်ားရွိသည္။ ဒါကုိဟာဘားမားကမျငင္း။ အေျဖက ဥပေဒကုိၾကားခံထားျပီးေျဖရွင္းဖုိ႔ျဖစ္သည္။ ဥပေဒတရပ္သည္လုိက္နာရန္ေကာင္းမြန္သည့္အခ်က္(Appreciable) ထင္ရွားရွိရမည္။ အသိအမွတ္ ျပဳခံရသည့္အဖြဲ႔အစည္းတခုကခ်မွတ္ရမည္ (Positive Effect)။ ဥပေဒကုိလုိက္နာဖုိ႔ တင္းမာသည့္တြန္းအား (Coercible) ရွိရမည္။ ထုိအခ်က္မ်ားထင္ရွားမရွိပါက ဥပေဒအရျပ႒န္းထားသည့္လူ႔အခြင့္အေရးသည္ အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းကုိ ေစ်းကြက္ႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏာၱရား၏ ျခစားမွဳဒါဏ္မွ ကာကြယ္ေပးႏုိင္ရန္ခဲယဥ္းမည္။ တနည္းဆုိလွ်င္အားနည္းသည့္အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမ်ားမွ ႏုိင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ားကုိမွန္ကန္စြာဆုံးျဖတ္ခ်က္ေပးရန္ပံ့ပုိးႏုိင္စြမ္းရွိမည္မဟုတ္။ အက်ဳိးဆက္မွာအစုိးရ အဖြဲ႔အစည္းအတြင္း အာဏာပါ၀ါကိုတည္ေဆာက္ႏုိင္သည့္ အုပ္စုတခုကသာႏုိင္ငံ၏ကံၾကမၼာကုိခ်ယ္လွယ္ခြင့္ ရေပလိမ့္မည္။

KZေက

၁၂။ Moral Discourse (သုိ႔) သင္ယူမွဳျဖစ္စဥ္ကုိျဖတ္သန္းျခင္း

ကုိမူ။ ။ ေအးဗ်ာ ဒီေနရာမေတာ့က်ေနာ္တုိ႔ပုိ႔စ္ေမာ္ဒန္သမားေတြကုိနဲနဲေျပာဖုိ႔လုိလာတယ္။ ဥပမာ ဖူးကုိ (Michel Foucoult 1926 – 1984) ရဲ႕အလုိအရေတာ့ Conflict ကေတာ့ရွိမွာပဲတဲ့။ ဒါကုိရွင္းထုတ္လုိက္ခ်င္လုိ႔မရ ဘူးတဲ့။ ဟာဘားမားလုိခ်င္တဲ့အားလုံးသေဘာညီလက္ခံႏွဳိင္မွဳ (Consensus) ဆုိတာက တခုခုကိုခ်ဳိးႏွိမ္ပစ္ လုိက္မွရတာမ်ဳိးလုိ႔ဆုိတာကုိး။ လူနဲစုရဲ႕သေဘာထားကုိဖိႏွိပ္ပစ္လုိက္ရတာ မ်ဳိးေတြေပၚလာႏုိင္တယ္ေပါ့။
ကုိလူ။ ။ ခင္ဗ်ားဆုိခ်င္တာက အမ်ဳိးသမီးလွဳပ္ရွားမွဳေတြ၊ လူနည္းစုရပုိင္ခြင့္ေတြ ဒါေတြကုိ Consensus နဲ႔မသြားႏုိင္ဘူးေပါ့။
ကုိမူ။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ဂ်ိမ္းဆင္နဲ႔ပုိ႔စ္ေမာ္ဒန္အေၾကာင္းေျပာတုန္းက အလုံးစုံအမွန္တရား (Totality/ Universality) ကုိပုိ႔စ္ေမာ္ဒန္သမားေတြကပယ္တယ္ဆုိတာ ျပန္သတိရေစခ်င္တယ္။ ဒီေတာ့ ဟာဘားမားနဲ႔ ပုိ႔စ္ေမာ္ဒန္နဲ႔လာညိေနတဲ့အထဲဒီတခုလည္းပါတယ္ေပါ့။ ဟာဘားမားက အဆင့္ငါးကေနေျခာက္ကုိ ကူးေျပာင္းတာကုိ သင္ယူမွဳျဖစ္စဥ္ (Learning Process) လုိ႔ဆုိတယ္။ သူကၾကဳိေတာ့ေျပာထားတာပဲမလား။ ေမာ္ဒန္ဟာမျပီးေသးဘူးဆုိတာ။ ဒီအဆင့္ကုိ သင္ယူရင္းျဖတ္သန္းရဦးမယ္ ဆုိတဲ့သေဘာေပါ့။
ကုိလူ။ ။ ဟုတ္ျပီ၊ ဒါဆုိ Ethic နဲ႔ Moral ခြဲတာေလးဘက္လွည့္ပါဦး။
ကုိမူ။ ။ Ethic က အေကာင္းနဲ႔အဆုိးခြဲတယ္။ တန္ဖုိး (Value) ကုိအေျခခံတယ္။ ငါ့အတြက္ ငါတုိ႔အတြက္ ဘာကေကာင္းသလဲေတြးတယ္။ Moral က်ေတာ့ အမွန္နဲ႔အမွားခြဲတယ္။ ႏွဳန္းစံ (Norm) ကုိအေျခခံတယ္။ ဘယ္ဟာအမွန္လဲ၊ ငါဘာလုပ္သင့္သလဲ၊ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆုိတာေတြေမးတယ္၊ ေတြးတယ္။
ကုိလူ။ ။ အေကာင္းအဆုိးနဲ႔ အမွားအမွန္ကြာတာေတာ့ဟုတ္ပါျပီ။ တန္ဖုိးနဲ႔ ႏွဳန္းစံကုိဘယ္လုိခြဲတာလည္း။ တန္ဖုိးကုိအေျခမခံတဲ့ စံႏွဳန္းစံထားဆုိတာမ်ဳိးေကာရွိလုိ႔လား။
ကုိမူ။ ။ ဟာဘားမားအဆုိအရေတာ့ Value ဆုိတာ ယဥ္ေက်းမွဳနဲ႔ဆက္စပ္တယ္။ Culture ကလာတာ၊ တဦးခ်င္း၊ အုပ္စုတစုနဲ႔ပုိသက္ဆုိင္တယ္။ ျဖည္းျဖည္းခ်င္းဖြံ႕ျဖဳိးလာတာ။ ဒါေပမဲ့ Normကေတာ့ စံတခုအေနနဲ႔ရွိတယ္။ သတ္မွတ္လုိက္တာ။ ဥပမာဗ်ာ က်ေနာ္တုိ႔ယဥ္ေက်းမွဳမွာ ၾကီးသူကုိငယ္သူကရုိေသတာ၊ ဒါက Value၊ လူၾကီးသူမကဆုံးမရင္လုိက္နာရတာမ်ဳိး။ သက္ၾကီးစကားသက္ငယ္ၾကားတုိ႔ဘာတုိ႔ဟာ ဒီတန္ဖိုးကုိပံ့ပုိး ထားတာမ်ဳိးေပါ့။ စံႏွဳန္းနဲ႔ခ်ဥ္းကပ္တဲ့အခါမ်ဳိးၾကေတာ့ ငယ္တဲ့သူက ဟာဒီလူၾကီးဒီအယူအဆကုိ ဘာစံကုိယူျပီးေျပာတာလဲ၊ သူေျပာတာကုိလက္ခံဖုိ႔ေျခေျချမစ္ျမစ္ဘာရွိသလဲ။ ဒါေတြ၀င္လာတယ္။
ဒါ့အျပင္ Norm (စံႏွဳန္း) တခုသတ္မွတ္ဖုိ႔ဆုိတာ ဆက္စပ္ပတ္သက္သူအားလုံး လက္ခံလုိက္နာ ႏုိင္တာမ်ဳိးျဖစ္ရမယ္။ ဥပမာ၊ လူတေယာက္တေယာက္ကုိ ကတိက၀တ္ေပးျပီးမေဖာက္ဖ်က္ရဘူး ဆုိတာ ကုိယ္က်င့္အရ၊ တန္ဖုိးအရေကာင္းေပမဲ့အားလုံးက်င့္သုံးဖုိ႔မလြယ္ကူဘူး။ ခင္ဗ်ားဟာကတိေပးျပီးလုိ႔ကေတာ့ ဘယ္ေတာ့မွမဖ်က္ဘူးဆုိတာက သိပ္ေကာင္းတဲ့တန္ဖုိးတခုေပါ့။ ဒါေပမဲ့ စံႏွဳန္းတခုအေနနဲ႔ တျခားသူအားလုံး လုိက္နာက်င္သုံးရမယ္လုိ႔ေတာ့သတ္မွတ္လုိ႔မျဖစ္ေခ်ဘူး။ သုိ႔ေသာ္ သူတပါးအသက္မသတ္ရဖူး ဆုိတာက်ေတာ့ ႏွဳန္းစံအေနနဲ႔ကုိလက္ခံျပီးက်င့္သုံးသင့္တာမ်ဳိးျဖစ္တယ္။
ကုိလူ။ ။ ဒီေတာ့ Ethic ကအခ်က္အလက္တခု ရဲ႕ခုိင္မာမွဳဟာ ဆက္စပ္ပတ္သက္မွဳ၊ အေျခအေနတခုေပၚမွီခုိမွဳ ေတြနဲ႔ဆုိင္ျပီး Moral က်ေတာ့ ဘယ္ေပၚမွဳမမွီခိုေတာ့ဘူး၊ သူခ်ည္းပဲမွန္ကန္ျပည့္စုံမွဳရွိေနတယ္။ Conditional နဲ႔ Unconditional ကြာသြားတယ္။ Relative နဲ႔ Absolute ကြာလာတယ္ ေပါ့။
ကုိမူ။ ။ အတိအက်ပဲ။ သီအုိရီအရေတာ့ Ethic က ကုိယ့္လုပ္ေဆာင္ခ်က္ကေနထြက္လာတဲ့အက်ဳိးဆက္ေတြ ကိုမူတည္ျပီးေကာင္းဆုိး (မွားမွန္) ခြဲတဲ့ Theological ျဖစ္ျပီး Moral ကေတာ့ ခင္ဗ်ားဘယ္လုိတာ၀န္ေတြ ကုိယူတယ္ဘာေတြ လုပ္တယ္ဆုိတဲ့အခ်က္ကိုမူတည္ျပီး မွားမွန္ခြဲတယ္။ Deontological လုိ႔ဆုိတယ္။ နည္းလမ္းကုိၾကည့္တာနဲ႔ ရလဒ္ကုိၾကည့္တာ ႏွစ္ခုကြဲသြားတယ္။
ကိုလူ။ ။ ခင္ဗ်ားအလုံးၾကီးေတြနဲနဲေလွ်ာ့ပါေလ။ ခုေလာက္ဆုိရင္ ဟာဘားမားဟာ Ethical Discourse ထက္စာရင္ Moral Discourse ကုိပုိဦးစားေပးတယ္ဆုိတာက်ေနာ္ရိပ္မိသြားပါျပီ။
ကုိမူ။ ။ ဟုတ္တယ္၊ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုမွာ ဆက္စပ္ပတ္သက္ေနတဲ့သူ (agent) အားလုံးလက္ခံ လုိက္နာႏုိင္တဲ့ စံႏွဳန္းေတြရွိရမယ္။ သတ္မွတ္ရမယ္။ ဒါေတြနဲ႔ conflict ေတြကုိရွင္းရမယ္။ ဒီလုိမရွင္းႏုိင္ေသးတာဟာ အဲဒီလူ႔အဖြဲ႔အစည္းဟာ Post-conventional Morality ရဲ႕အဆင့္ေျခာက္ ကုိမေရာက္ေသးလုိ႔ပဲ။ ေရွ႕အပတ္ကေျပာတာနဲ႔ျပန္ဆက္စပ္ရရင္ ကုိယ္က်င့္ဖြံ႕ျဖဳိးမွဳရဲ႕ အဆင့္ငါးကေန ေျခာက္ကုိ ကူးေျပာင္းဖုိ႔လုပ္ေနတဲ့ သင္ယူမွဳျဖစ္စဥ္ကုိ Moral Discourse နဲ႔ျဖတ္ေက်ာ္ရမယ္ဆုိတာ ဟာဘားမား အယူအဆပဲ။
Moral Discourse တုိ႔ Ethical Discourse တုိ႔ဆုိတာ ေတြကုိဟာဘားမားေရွ႕ကဆရာသမားေတြ ေျပာခဲ့ဘူးတာမရွိဘူး။ သူကစတာပဲ။ က်ေနာ္တုိ႔ ခုေျပာတာလည္း သေဘာေလး ငုံံမိတယ္ဆုိရုံသာပါ။ ခင္ဗ်ားစိတ္၀င္စားရင္ ကန္႔ ကစျပီး ေလ့လာေစခ်င္တယ္။

KZေက

၁၁။ Post-conventional Morality: ကုိယ္က်င့္ဖြံ႕ျဖဳိးမွဳ၏ ေနာက္ဆုံးအဆင့္ကုိေမွ်ာ္ၾကည့္ျခင္း

ကုိလူ။ ။ ေရွ႕ဆက္မသြားခင္ျပီးခဲ့သမွ်ေလးျပန္ေျပာၾကည့္ရေအာင္လား။
ကုိမူ။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ေျပာခ်င္တာေလးနဲနဲေတာ့ပုံေပၚလာပုံပဲ။ ေရာမအင္ပါယာျပဳိကြဲအျပီး အလယ္ေခတ္မွာ ဘာသာေရးစစ္ပြဲေတြ၊ ေက်ာင္းေတာ္ကလႊမ္းမုိးမွဳေတြမ်ားေတာ့ အေနာက္တုိင္းလူ႔အဖြဲ႔အစည္းဟာ တခ်ဳိ႕သမုိင္းဆရာမ်ားအလုိအရဆုိ အေမွာင္ေခတ္ထဲျဖတ္သန္းခဲ့ရတယ္။
ကုိလူ။ ။ ျပီးေတာ့ ရီေနးဆန္း အလင္းေရာင္၊ ျပီးေတာ့ Enlightenment (ညာဏ္အလင္းပြင့္ေခတ္) ကစတည္ လုိက္တဲ့ ေမာ္ဒန္ေခတ္။ ခုပုိ႔စ္ေမာ္ဒန္ကေတာ့ေကာ။
ကုိမူ။ ။ ဘာသာေရးယုံၾကည္မွဳအစြန္းေရာက္ခဲ့တဲ့ အလယ္ေခတ္ကုိျပင္ဖုိ႔ Enlightenment ေတြးေခၚရွင္ေတြက ဆင္ျခင္မွဳကိုေရွ႕တန္းတင္ခဲ့ၾကတယ္။ ဆင္ျခင္တုံတရားနဲ႔ျပည့္စုံတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း ဘာသာေရးအစြဲအလန္းကင္းတဲ့လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမ်ဳိးေပါ့။ ဒီမွာေမာ္ဒန္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းျဖစ္လာတယ္။
သိပၸံနည္းပညာ ေတြအရမ္းထြန္းကားလာတယ္။ ပုိ႔စ္ေမာ္ဒန္ဆုိတဲ့အသုံးတြင္က်ယ္စျပဳလာတာကုိ ၁၉၆၀ ျပည့္ႏွစ္ေတြမွာစေတြ႔တယ္။ လူသားရဲ႕ ဆင္ျခင္နည္းလမ္းတက်အေတြးအေခၚနဲ႔နည္းနာေတြထက္ေက်ာ္လြန္ျပီး လူ႔အဖြဲ႕အစည္းဟာပုိရွဳပ္ေထြး လာတယ္၊ ဒါေၾကာင့္ အျခားအယူအဆသစ္ေတြကုိရွာေဖြရမယ္။ ေခတ္ကုိအျခားအျမင္ေတြနဲ႔ျမင္တတ္ဖုိ႔လုိလာျပီဆုိျပီး ပုိ႔စ္ေမာ္ဒန္ ဆရာမ်ားက ဆုိလာတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဟာဘာမားဟာ ေမာ္ဒန္မျပီးေသးဆုိတာ ဆင္ျခင္တုံတရားကိုလက္လႊတ္လုိ႔မရဘူးဆုိတာ အခ်က္သုံးခ်က္ကိုရွင္းရင္းရပ္တည္ခဲ့တယ္။
ကုိလူ။ ။ တစ္၊ သူ႔ဘာသာစကားအျမင္မွာအေျခခံတဲ့ အဓိပၸါယ္ကုိနားလည္ျခင္း၊ ဆက္ေတာ့ Validity Claim သုံးမ်ဳိး။ ႏွစ္၊ ဒါကုိတခါသူက စံနစ္ (System) က ဘ၀ကမာၻ (Lifeworld) ကုိလြမ္းမုိးရင္းေပၚလာတဲ့ ရွဳပ္ေထြးမွဳ ေတြေၾကာင့္ လူေတြဟာအျဖစ္အပ်က္ေတြကုိမွန္မွန္ကန္ကန္နားမလည္ႏုိင္ေတာ့ဘူး။ တနည္းဆုိရရင္ ေငြ နဲ႔ အာဏာကုိ အေျခခံထားတဲ့ Instrumental Actions ေတြေၾကာင့္လူဘ၀ဟာ လူမွဳမတည္ျငိမ္မွဳေတြနဲ႔ ရင္ဆုိင္ေနရတယ္။ ဆင္ျခင္မွဳအေျခခံလူ႔အဖြဲ႔အစည္းဟာမျဖစ္ႏုိင္တာမဟုတ္ဘူး။ ေမာ္ဒန္ေခတ္ ရဲ႕ေကာင္းမြန္တဲ့ ႏွဳန္းစံတန္ဖုိးေတြကုိ Communicative Actions သုံးျပီးျပန္လည္တည္ေဆာက္ရမယ္လုိ႔ဆုိတယ္။
ဒီလုိက်ေနာ္နားလည္တာမွန္လား။
ကုိမူ။ ။ ဟုတ္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ ဟာဘားမားရဲ႕ကုိယ္က်င့္ပုိင္းအယူအဆကုိဆက္ၾကမယ္။ သူက ကေလးဘ၀ကစလုိ႔ လူေတြရဲ႕ ကုိယ္က်င့္ဖြံ႔ျဖဳိးမွဳသီအုိရီကုိ Lawrence Kohlberg (1927 – 1987) ဆုိတဲ့ Developmental Psychologist တေယာက္ဆီကယူတယ္။ ဒီမွာ အပုိင္းသုံးပုိင္းရွိျပန္တယ္။ Pre-conventional, The conventional နဲ႔ Post-conventional လုိ႔ဆုိတယ္။ တပုိင္းကုိတခါ ၂ဆင့္ျပန္ခြဲလုိက္ေတာ့ စုစုေပါင္း ေျခာက္ဆင့္ရွိသြားတယ္။ ပထမပုိင္း Pre-conventional Moral ရဲ႕ အဆင့္တစ္ မွာ ျပစ္ဒါဏ္၊ ရုိေသမွဳ နဲ႔ တျခားသူကုိ မထိခုိက္ေစတာကစတယ္။ႏွစ္ က်ေတာ့ကုိယ့္ရဲ႕ကိုယ္ပုိင္အက်ဳိးစီးပြားကုိ ျဖည့္စီးေပးႏုိင္ မဲ့နည္းလမ္းတခု အျဖစ္ျမင္တာ၊ တျခားသူေတြ ကုိလည္း ဒီလမ္းပဲလုိက္ေစခ်င္တာ။
ကုိလူ။ ။ ဆက္ပါဦး
ကုိမူ။ ။ ဒုတိယပုိင္း Conventional Morality က်ေတာ့ အဆင့္ ၃ နဲ႔ ၄ ျဖစ္လာျပီ။ သုံးမွာ လူေကာင္းျဖစ္ေစဖုိ႔၊ လိမၼာယဥ္ေက်းတဲ့ အမ်ဳိးေကာင္းသား၊ အမ်ိဳးသမီးေကာင္းေလးေတြျဖစ္လာဖုိ႔၊ စည္းကမ္းေတြလုိက္နာတာ၊ ေမွ်ာ္လင့္ထားသလုိျဖစ္ေစတာ၊ တျခားသူေတြတြက္စုိးရိမ္ပူပန္တတ္လာတာ။ တခါ အဆင့္ေလးမွာ တာ၀န္ယူတာ၊ ကုိယ့္၀န္းက်င္နဲ႔ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းရဲ႕ လူမွဳက်င့္၀တ္နဲ႔ျဖစ္စဥ္ ေတြကုိထိမ္းသိမ္းတာ ေတြပါလာတယ္။
ကုိလူ။ ။ အပုိင္းတစ္ရဲ႕အဆင့္၂ဆင့္မွာ Morality ဆုိတာကုိသင္ယူေနတုန္းပဲရွိေသးတယ္္။ အပုိင္းႏွစ္ရဲ႕ အဆင့္သုံးနဲ႔ေလးေရာက္ေတာ့မွက်င့္သုံးဖုိ႔သေဘာ၀င္လာတယ္လုိ႔က်ေနာ္ေတာ့ျမင္တယ္။ Post-conventional ကုိေျပာပါဦး။
ကုိမူ။ ။ အဆင့္ငါးေရာက္ေတာ့ Morality ဆုိတာလူ႔အဖြ႔ဲအစည္းရဲ႕ အေျခခံမွန္ကန္မွဳ၊ တန္ဖုိး၊ ဥပေဒနဲ႔ေလွ်ာ္ညီတဲ့ စည္းမ်ဥ္းေတြလုိ႔သိျမင္ရမယ္လုိ႔ဆုိလာတယ္။ လူမ်ားစုၾကီးရဲ႕သေဘာထားနဲ႔ မကုိက္ညီဘူးဆုိရင္ေတာင္မွ လူနည္းစုရဲ႕တန္ဖုိးထားပုံနဲ႔စံေတြကုိ ကာကြယ္ရမယ္ဆုိတယ္။ ေနာက္ဆုံးအဆင့္ေျခာက္မွာ Morality ကုိ အားလုံးဆက္စပ္လက္ခံႏုိင္တဲ့ယူနီဘာဆယ္ အေျခခံႏွဳန္းစံတန္ဖုိး အျဖစ္နားလည္လက္ခံထားဖုိ႔ပဲျဖစ္တယ္။ တရားမွ်တမွဳအေျခခံစည္းမ်ဥ္းေတြ၊ ညီမွ်မွဳ နဲ႔ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာကုိ ေလးစားသိမွတ္ျပဳဖုိ႔ထိပါလာတယ္။
ကုိလူ။ ။ ဟုတ္ျပီေလ။ သူကဒီ Morality ေျခာက္ဆင့္ကေနဘာကိုဆက္ေျပာခ်င္တာလဲ။
ကုိမူ။ ။ သူက Moral နဲ႔ Ethic ဆုိျပီးခြဲေျပာတယ္၊ တကယ္ေတာ့ ၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္ေတြထိသူလည္း ဒီႏွစ္ခုကုိ လွယ္သုံးေနတာပါ။ ၁၉၉၁ ေနာက္ပုိင္းေရာက္လာမွသာစခြဲျပီး ေျပာလာတာ။ ဆုိေတာ့ကာ သူက Moral Discourse ကေန Ethical Discourse ဆုိျပီးခြဲလုိက္တယ္။ ေလာေလာဆယ္တဆင့္ျဖတ္ျပီးခ်ဳပ္လုိက္ရင္ေတာ့ ျပည့္စုံတဲ့လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုကုိရဖုိ႔ဆုိတာ Post-Conventional Morality ထိေရာက္ေအာင္ သြားႏုိင္ရမယ္ လုိ႔ဆုိတာေပါ့ေလ။
ကုိလူ။ ။ က်ေနာ္ၾကားဖူးတာေပါ့ဗ်ာ။ Moral နဲ႔ပါတ္သက္ျပီး ယူနီဘာဆယ္စံ ထိေရာက္ေအာင္စခဲ့တာ ကန္႔ (Immanuel Kant 1724 – 1804) လုိ႔ဆုိတယ္။ ဟာဘားမားနဲ႔ဘာေတြကြာလုိ႔လဲ။
ကုိမူ။ ။ ဟာဘာမားအလုိအရ ကန္႔ဟာ Monological ျဖစ္ေနတယ္ေပါ့။ လူတဦးခ်င္းစီရဲ႕ လြတ္လပ္ခြင့္ ကုိပုိဦးစားေပးလုိက္တယ္။ တဦးတေယာက္ေပၚအားျပဳထားတဲ့အျမင္ကေနဘယ္လုိယူနီဘာဆယ္ အဆင့္ကုိသြားလုိ႔ရမလဲေပါ့။ ဟာဘားမားေ၀ဖန္တာပါ။ ကန္႔က အဆင့္ငါးမွာရပ္ေနတယ္၊ အဆင့္ေျခာက္ထိမေရာက္ေသးဘူး၊ Dialogical မျဖစ္ေသးဘူး ဆုိတယ္။ တကယ္ေတာ့ကုိယ္က်င့္ဆုိတာက ခင္ဗ်ားတေယာက္တည္းနဲ႔ကုိက္ညီျပီး လက္ခံထားတာမ်ဳိးကုိေျပာလုိ႔မရဘူးေလ။ လူမွဳ၀န္းက်င္၊ လူ႔ေဘာင္ေလာက၊ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း စတာေတြအားလုံးနဲ႔ သေဘာညီဖုိ႔လုိတာပဲမဟုတ္လား။
ကုိလူ။ ။ ဒါဆုိသူတုိ႔အေနာက္တုိင္းလူ႔အဖြဲ႔အစည္းဟာ အဆင့္ငါးထိေတာ့ေရာက္ေနျပီေပါ့။ အဆင့္ေျခာက္ကုိ မကူးေျပာင္းႏုိင္ေသးဘူးလုိ႔ဆုိခ်င္တာလား။

KZေက

ဒုိင္ယာေဘာလစ္ခ္ ဒုိင္ယာေလာ့ခ္ ဒုိင္ယာလက္တစ္

ခုေတာ့ ကုိယ္တုိ႔ အုိက္စင္ကလင္ေတြ၀ယ္စားၾကတယ္
ကေလးေတြကလည္းၾကဳိက္တာကုိး
လူငယ္ဘ၀ဟာအေတာ္တက္ၾကြဖြယ္ရာေကာင္းလွတယ္
ျမစ္ကူးတံတားၾကီးေတြဟာ အံ့ဖြယ္သရဲပဲ
ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္မွာအထီးက်န္အလုပ္ထဲေပ်ာ္ေအာင္ေနခဲ့စဥ္က
က်ေနာ္ဟာေရွးမာ့စ္ေဟနီနဲ႔တခန္းတည္းတက္ခဲ့ဘူးတယ္ဆုိတဲ့
ယဥ္ေက်းတဲ့အုိင္းရစ္အင္ဂ်င္နီယာတေယာက္နဲ႔အလုပ္ထဲမွာေတြ႔ခဲ့ဘူးတယ္
သူဟာ နယူးေယာ့နဲ႔လန္ဒန္ပဲ အုိင္ယာလန္ေတာ္လွန္ေရးအေၾကာင္းတခြန္းမွေျပာမသြားခဲ့ဘူး
ေနနဲ႔ထုတ္တဲ့လွ်ပ္စစ္ဓါတ္ဆုိတာကလည္း ေနာက္ထပ္အံ့ဖြယ္သရဲပါပဲ
ေနာက္ေတာ့ကာရာအုိေကေခတ္ကုိေရာက္တယ္
လူငယ္ေတြဟာအသက္သုံးဆယ္ေလာက္ေရာက္တာနဲ႔ညေနဘက္ဆုိေညာင္းတတ္ေနျပီ
လွည္းတန္းမွာ ႏုိင္ငံျခားဘာသာသင္ေက်ာင္းေတြ အေၾကာ္ဆုိင္ေတြ
တျခားဆူလြယ္နပ္လြယ္ေတြမ်ား ၾကိတ္ၾကိတ္တုိးပဲ
စည္တယ္ စီဘီယာဆုိင္ေတြ အျမဳပ္ေတြကလည္းစီစီထေနတာပဲ
၁၉လမ္းမွာတရုတ္ဆုိင္တဆုိင္က ေဒါင္ကနဲဆုိအေၾကာ္ခံဒယ္ျပားၾကီးကုိေခါက္လုိက္ရင္
ေညွာ္နံ႔ေတြဟာလုံးကနဲပဲ က်ေနာ္တုိ႔ရွဳၾကတာပါပဲ
ေသြးေပါင္ခ်ိန္ဖုိ႔ဆုိတာ အေၾကာတက္တယ္ဆုိတာ ကုိယ္ေတာ္ျပီနဲနဲမ်ားေနျပီတုိ႔ဆုိတာ
ဘယ္တုန္းကမွမၾကားခဲ့ဘူး ခုလုိ ၅၀၀ မီလီလီတာဘီယာဘူးဆုိတာ
ဒီလုိပဲေပါ့ အခိ်န္ကာလဟာ ကုိယ္ေတြ႔ဘူးသမွ် ယွဥ္ႏုိင္သူမရွိပါဘူး
ဘာမဆုိျဖစ္ႏုိင္တယ္ ဘာမဆုိ တကယ့္ကုိဘာမဆုိပဲ
ကုိယ္ကေတာ့ေပ်ာ္တာပါပဲ
ဆရာစံလမ္းမွာ ေထာ္လီေကြ႔မွာ သခင္ျမပန္းျခံမွာ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းလမ္းမွာ ဘီပီအုိင္မွာ
အင္းစိန္ပန္းျခံမွာ ဂြတ္တလစ္မွာ တာေမြအ၀ုိင္းမွာ အင္းလ်ားကန္ေစာင္းမွာ ေတြ႔တဲ့ဆုိင္ထုိင္လုိက္ၾကတာပါပဲ
ေတာသားဆုိေပမဲ့ ကုိယ္ဟာရန္ကုန္ကုိလက္၀ါးေပၚတင္ျပီးလွည့္ပစ္သလုိသြားတယ္
ရင္ခြင္ထဲထည့္ျပီးလည္းခ်စ္ခဲ့ဘူးတယ္
ခုေတာ့အရာရာခ်ိန္ဆရတယ္ အုိင္ဂုိးတူေအာ့ဖစ္စ္ရက္စတာေဒး ဆုိတာမ်ဳိးမေျပာမိေအာင္
စိတ္ခ်က်ေနာ္ေနာက္ေန႔ေစာေစာေရာက္ေအာင္လာခဲ့မယ္ဆုိတာမ်ဳိး မေျပာမိေအာင္ အမ်ဳိးမ်ဳိးေပါ့ေလ
ကုိယ့္ျမဳိ႕ေလးေတာ့ေရဒါဏ္မုိးဒါဏ္က နလံမထူေသးဘူးတဲ့
အင္ဂ်ီအုိေတြရွိေသးတယ္ မယ္လမင္းမပါတဲ့ႏုိ႔မွဳန္႔ေတြ ေရမယုိတဲ့တာလပါတ္ဖ်င္စေတြ
ေအာ္ေခတ္ၾကီးမ်ားေျပာပါတယ္ ေမြးကင္းစေလးကစလုိ႔ ေသေကာင္ေပါင္းလဲအရြယ္ၾကီးထိ
ေထာင္ေခ်ာက္ေတြနဲ႔ စစ္တုရင္မွာေန႔မီးညမီးကူးတုန္းက အဆိပ္ပြန္းလုိင္းခြဲနဲ႔ေအာင္ျမင္ခဲ့ဘူးတယ္
ကုိယ္ဟာယုန္လုိအေျပးသန္တယ္ ပရြက္ဆိတ္လုိေရွ႕ကေကာင္ေနာက္လုိက္ျပီး
အစာရွာတယ္ ႏြားလားဥႆဖ ဗ်ဳဟာကုိသိတယ္ စစ္ေခါင္းတည္ရာဇြတ္၀င္ထုိးတတ္တယ္ေပါ့
ခါတရံ ဆင္ျခင္ညာဏ္ကလည္းတိရိစာၦန္သာသာပါ သုိ႔ေပမဲ့အလုပ္ျဖစ္တယ္ေလ
ခ်စ္ခင္သူေတြရွိတယ္ မုန္းသူေတြရွိတယ္ အေခ်ာင္သမားထင္ခ်င္သူေတြရွိတယ္
အနစ္နာမခံနဲ႔တားတဲ့သူေတြလည္းရွိပါတယ္ ဒီလုိေပါ့
အျဖစ္နဲ႔အပ်က္ဟာေခါင္းနဲ႔ပန္းပဲ ေခါင္းေပၚကပန္းပဲ
အခန္႔မသင့္ရင္ ညဴကလီးယားဓါတ္ေပါင္းဖုိေတြဘာေတြနဲ႔ျဖစ္ဦးမွာ ဒီေတာ့
ေတာမွာပြင့္တဲ့ပန္း ေတာမွာပဲလန္းဆန္းေစခ်င္တယ္ ဆုိတဲ့အေတြးအေခၚမ်ဳိးနဲ႔ေတာ့
မျဖစ္ေခ်ဘူးေပါ့ဗ်ာ

KZေက

၂၀၁၀+

ဆီးဘန္နီဆရာေတာ္ရဲ႕ ေသေသာ္မွတည့္ေၾသာ္ေကာင္း၏
ကုိ ငါငယ္ငယ္ကအလြတ္က်က္ခဲ့တယ္
ဆန္႔က်င္ဘက္အေနနဲ႔ ငါအခုက်န္းမာေရးလုိက္စားတယ္
ဒီေတာ့ ငါညေနဘက္ ေဂ်ာ့ကင္ေျပးတာခြင့္လႊတ္ေစခ်င္တယ္
ဒီေတာ့ ငါေဆးလိပ္ျဖတ္လုိက္တာ ခြင့္လႊတ္ေစခ်င္တယ္္
ႏွဳိးစက္သံၾကားတုိင္း အလန္႕တၾကားႏုိးေနတုန္းပဲ
ဒီေတာ့ ငါမရင့္က်က္ေသးတာ ခြင့္လႊတ္ေစခ်င္တယ္္
အစစ အရာရာေပါ့ ငါ့အသက္ေလးရွာၾကံေမြးေနတာကုိျဖစ္ႏုိင္ရင္ ခြင့္လႊတ္ေစခ်င္ပါတယ္။
သြားတုိက္တယ္၊ အရွက္မရွိတဲ့မ်က္ႏွာကုိသစ္တယ္
မနက္ခင္းတုိင္း အိတ္ကေလးဆြဲျပီး ေကာ့ပက္ေကာ့ပက္နဲ႔ မီးနီကုိလစ္ရင္ ျဖတ္ေလွ်ာက္တယ္
အစည္းအေ၀းေတြမွာခပ္တည္တည္နဲ႔ ရႊီးတယ္
နားမလည္ေသာ္လည္းေခါင္းျငိမ့္တယ္
အနဲဆုံး စတုိင္အရေတာ့ဆရာၾကီးပုံစံဖမ္းတယ္
ပုိၾကီးတဲ့ေကာင္ကေျပာရင္ ဒါမွန္တာေပါ့လုိ႔အဆစ္ပါတယ္။
မျဖစ္ညစ္က်ယ္လုပ္လုိ႔မရဘူးဆုိတာ ငါေကာင္းေကာင္းသိတယ္
မင္းမၾကဳိက္ရင္လည္းေန အင္အားဟာခုေနေတာ့အမွန္တရားပဲ
အမွန္တရားအစစ္ဟာဖိနပ္ၾကဳိးျပတ္ေနတာလား
အမွန္တရားလာႏုိင္တဲ့ေနရာထုိင္ခင္းမ်ိဳး ငါတုိ႔ကမဖန္တီးလုိ႔မ်ားလား တခုခုပဲ
ဒုတိယကမာၻစစ္ကုိ ဘီ၅၂ နဲ႔သိမ္းပစ္လုိက္တာ ကုိယ့္လူရဲ႕
နာဇီခ်င္းအတူတူ မူဆုိလီနီ နဲ႔ ဟစ္တလာတုိ႔ေနတဲ့ ဥေရာပကုိ ယန္းကီးေတြကအႏုျမဴဗုံးမၾကဲခဲ့ဘူး
ေနာက္ေတာ့ ဟီးရုိးရွီးမား ဟာ ဇီးရုိးအၾကီးစား ျဖစ္သြားတာေပါ့
ငါစိတ္နာတဲ့ထဲဒါလည္းပါတယ္ဆုိေပမယ့္ ဂရင္းကတ္ေပးရင္ေတာ့ စဥ္းစားမိအုန္းမလားပဲ
မင္းကႏုေသးတယ္ အနဲဆုံးမင္းႏွလုံးသားကႏုေသးတယ္
တုတ္တပ်က္ ဓါးတလက္ခ်င္း ကေတာ့ ငါ့ေသြးကလည္း နဂါးနီမွာျမစ္ဖ်ားခံခဲ့တာပါ
ျပီးေတာ့ ခုေခတ္က ေဘးအိမ္မွာ ဖုိင္ဘာေအာ့တစ္ၾကဳိးကအေခြလုိက္ခ်ေနျပီ
အာဗာတာလုိကားမ်ဳိးကုိရုိက္သူကရုိက္လု႔ိ ၾကည့္သူကသုံးဘက္ျမင္နဲ႔ၾကည့္ေနၾကျပီ
ငါတုိ႔က ေရွာပင္းေမာထဲက အိပ္ယာခင္းနဲ႔ ေခါင္းအုံးစြပ္ေတြေဟာင္းလုိ႔ ေစ်းခ်တုန္းေျပး၀ယ္ဖုိ႔ပဲ
အားလပ္ရက္ခ်ိန္းျပီးဘီယာေသာက္ဖုိ႔၊ တိမ္ျပာျပာျမင္ရင္ ခ်စ္တင္းႏွီးေႏွာၾကဖုိ႔ပဲ၊
ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ တေယာက္ေယာက္ကသာေထာက္ပံ့ထားလုိ႔ကေတာ့
အိပ္ စား ကာမ သာသာပဲျဖစ္မွာ၊
နာမည္ဆုိးေပမဲ့ အေနရေခ်ာင္တယ္ဆုိတာမ်ဳိးပဲျဖစ္မွာ၊
ငါတုိ႔က ႏြားေက်ာင္းသားေတြေသနတ္ပစ္တဲ့ ကားထဲကလူၾကမ္းေကာင္ ေသနတ္ေျပာင္း၀ကမီးခုိးေငြ႔မွဳတ္တဲ့ေကာင္ ကုိေၾကာက္ေကာင္းတုန္း
ငါတုိ႔က ႏြားေတြလုိ လူေတြသီးႏွံအတြက္အသားကုန္ရုန္းျပီး အသားအတြက္ ကုိယ္အစားခံရမဲ့အလွည့္ကုိစိတ္ေအးလက္ေအး ေစာင့္တုန္း
ငါတုိ႔က စာအုပ္အထူၾကီးေတြဖတ္ျပီး ေရကူးနည္းသင္ေနတုန္း
ငါတုိ႔က ေရနစ္သူေတြကုိကယ္ဖုိ႔ လယ္ထဲကုိေထာ္လာဂ်ီနဲ႔သြားျပီး ေကာက္ရုိးတမွ်င္ကုိရွာတုန္း
ငါတုိ႔က ငါတုိ႔လုပ္အားခထဲကေန ေရငုပ္ မီးလွဳံ တုန္းခုန္ ဇယ္ခတ္ေကာင္ေတြကုိ
အခြန္အေကာက္မ်ားဆက္သတုန္းေပါ့
ဒီေတာ့ စိတ္ေလွ်ာ့ အေသာက္အစားေလွ်ာ့ ငါ့ခြက္ထဲနဲနဲပုိထဲ့ေပါ့
ဟုတ္ျပီလား ဟီးဟီး ဟားဟား
ခံရပါမ်ားလာေတာ့ ငါလည္းငုိသံပါၾကီးနဲ႔မရယ္တတ္ေတာ့ပါဘူး
တုိ႔ဘ၀တုိ႔ကမာၻထဲကလုိေပါ့
အရက္ကုန္ေလ ငါတုိ႔ရဲ႕မ်ဳိးခ်စ္စိတ္ဓါတ္ေတြကပုိထက္သန္လာေလပဲ
နီးနီးနားနားမွာ စစ္သားစုေဆာင္းေရးတပ္မရွိလုိ႔မုိ႔
စစ္ထဲေတာ့မ၀င္ျဖစ္လုိက္ဘူး
ငါေတာ့ တရုတ္ၾကမ္းဆရာေတြမ်က္ႏွာၾကည့္ေနရေတာ့
အခ်ဳပ္တန္းဆရာေဖကုိသတိမရအားေသးဘူး။
“ေရွ႕တန္းမွာစစ္သားေတြကအလံအစုတ္ကေလးကုိင္ျပီး
ေတာင္ကုန္းေတြဆီေျပးတက္ေနၾကတယ္
ေနာက္မွာတုိင္းျပည္ကေရာင္းစားျပီးသြားျပီ” တဲ့။ ေတာ္တီလာဖလက္ဟာ ရက္စက္လြန္းလွပါတယ္။
ဘာအေရးလဲ
ငါကတျခားတုိင္းျပည္ေတြလွည့္ကၽြန္ခံေနတာပဲမလား။
ငါတုိ႔ဟာ သေဘာၤ၀မ္းေပါက္တာမဖာပဲ
အိပ္ခန္းထဲကလူၾကီးမိဘမ်ားကုိပစ္ျပီး ကုန္းပတ္ေပၚကမ်ဳိးဆက္သစ္ေတြကုိပစ္ျပီး
အသက္ကယ္ေလွကုိရွာခဲ့ၾကသူေတြေပါ့။
ငါတုိ႔ဟာ ကုိလံဘတ္နဲ႔ ဗတ္စကုိဒဂါးမား ကုိအားက်ျပီး
ပထမေတာ့နယ္ေျမသစ္ကုိရွာၾကသူေတြထင္ခဲ့တာပါ
ခုျပန္ၾကည့္မွ မိမိဆႏၵအေလွ်ာက္ မိမိကုိယ္ကုိ ကၽြန္ကုန္ကူးခဲ့သူမ်ားေပါ့။
ကုိယ့္ေပါင္ကုိယ္လွန္ေထာင္းရတာေပ်ာ္စရာမေကာင္းပါဘူး
ကုိယ့္ေပါင္ကုိယ္ျပန္လွီးစားရတာပုိလုိ႔ေပ်ာ္စရာမေကာင္းပါဘူး
ဟသၤာကုိးေသာင္းဇတ္ပါ
ငါဆက္ေျပာရင္မင္းမ်က္ရည္က်ေတာ့မွာပဲ
ခုငါက်ေနသလုိ မင္းမ်က္ရည္က်ေတာ့မွာပဲ
ဒီေတာ့ တခုပဲ ငါတုိ႔ေၾကကြဲ ေဒါသထြက္ ၀မ္းနည္း ပူေဆြး
မ်က္ရည္မ်ားဘူးသီးလုံးလုိက္က်တာကလြဲလုိ႔ တျခားဘာမွမလုပ္တတ္ေတာ့ဘူးလား
ငါတုိ႔ေသေကာင္ေပါင္းလဲ သင္ထားတဲ့ပညာက ကၽြန္ပညာေရးသက္သက္ပဲလား
ခုလိုေရထဲမုိးထဲမွာ ဇက္ေပၚ၀ဲေနတဲ့ ဓါးမွာေနေရာင္အလက္ကုိ သက္တန္႔လိုေငးၾကည့္ေနတာလား
ခံစားတတ္ရင္သဘာ၀ဟာအလွတရားတခုေနမွာပါ
ဘ၀သည္ပင္အလွတရားတခုျဖစ္ႏုိင္ပါရဲ႕
လြတ္ေျမာက္မွဳကေတာ့ စဥ္းစားဆင္ျခင္စရာကိုမလုိတဲ့ ပကတိအလွတရားျဖစ္ေပလိမ့္
ေငြဆီက အေၾကာက္တရားက ၾကီးစုိးအုပ္မိုးေနတဲ့အေတြးအေခၚေတြဆီက
ငါလြတ္ေျမာက္ဖုိ႔ၾကဳိးစားေနပါတယ္
တေန႔ငါလည္း မဂၤလာဒုံအျပည္ျပည္ဆုိင္ရာေလဆိပ္ကအထြက္
ရန္ကုန္ေျမကုိဒူးေထာက္ နဖူးထိငုံ႔နမ္းျပီး
ငါ့လူမ်ဳိးနဲ႔ငါ့တုိင္းျပည္အတြက္သက္သက္ တစကၠန္႔ခ်င္းရွင္သန္ဖို႔
သစၥာျပဳႏုိင္မယ္ေမွ်ာ္လင့္မိပါရဲ႕။

KZေက

ေန႔မ်ား။ ေပ်ာက္ဆုံးမေနသျဖင့္မိမိကိုယ္ကုိရွာေဖြရန္ျငင္းဆုိျခင္း

ျငင္းမရသည့္အထဲတြင္မနက္ျဖန္လည္းပါသည္
စြန္ၾကဳိးကအုိက္က်လာေတာ့သူနဲနဲရစ္တင္လုိက္သည္
တနလၤာ အဂၤါ စသည္ျဖင့္
နံရံေပၚတြင္ ကမာၻ႔ေျမပုံရွိသည္ နံရံေဘးတြင္စားပြဲတလံုးရွိသည္
သူသည္အလြန္ေခတ္မွီခ်င္သူျဖစ္ေသာ္လည္းေဆးဆုိင္မွပါရာစီတေမာ၂ကဒ္၀ယ္လာခဲ့သည္
ဓါတ္ဗူးကုိေက်ာ္ၾကည့္လုိက္လွ်င္မုိးမိထားသည့္ျပဴတင္းေပါက္ေဘာင္ႏွင့္ငွက္ကေလးတေကာင္
အိမ္တြင္ေလွာင္ခ်ဳိင့္မရွိပါ သူ႔အေတြးအေခၚကလုံေလာက္ပါသည္
အမဲလုိက္ရာတြင္သုံးသည့္ေရွးေခတ္လက္ႏွိပ္ဓါတ္မီးၾကီးရွိသည္ သမင္ႏွင့္ဒရယ္ခ်ဳိမ်ားမရွိပါ
ဓါတ္ခဲေတြကေမာ္တာက်ည္ဆံေတြေလာက္ေတာ့မၾကီးပါ
သုိ႔ေသာ္အေမွာင္သည္ေတာ္ေတာ္အထြန္းခံေနသည္
တိရိစာၦန္ေဆးကုဆရာ၀န္ႏွင့္စေနေန႔မနက္တြင္စုံေတာျမဳိင္လက္ဘက္ရည္ဆုိင္တြင္ခ်ိန္းထားမိခဲ့သည္
ကမာၻၾကီးပုိပူလာသည္ သုိးေမြးအကၤ်ီေတြေရာင္းရတုန္းပဲျဖစ္သည္
တယ္လီေဗးရွင္းထဲတြင္ ေရခဲေတာင္ေတြမွာ ေရခဲေလွ်ာစီးသည့္အားကစားေတြျပဳိင္ၾကတုန္းပဲျဖစ္သည္
ဂ်ိမ္းစဘြန္းသည္ေနာက္ဆုံးထြက္သည့္ကားသစ္ထဲတြင္ႏွင္းေတာင္ျပဳိက်သည့္ၾကားထဲမွလြတ္ေျမာက္လာသည္
စစ္အတြင္းကၾကီးက်ယ္ေသာစုိက္ပ်ဳိးေရးတခုမွာ ေျမျမွဳပ္မုိင္းမ်ားျဖစ္သည္
ပုိေပါ့၏အဆုိပါအေမြကုိ ကမ္ေဘာဒီးယားလယ္သမားမ်ားတူးေဖာ္ေတြ႔ရွိဆဲျဖစ္သည္
စားပြဲထုိးကေလးက ၀က္ေျခေထာက္စြတ္ျပဳတ္ရျပီလုိ႔ေျပာသည္
စားအုံးဆီအစစ္ႏွင့္ေက်ာ္ေသာ အီၾကာေကြးရျပီလုိ႔ေျပာသည္
သူတုိ႔တရုတ္ျပည္မွလာေသာဘီစကစ္ေတြတခ်ပ္ျပီးတခ်ပ္စားၾကသည္
တရက္ေတာ့ျမဳိ႕႔ထဲတြင္ေစ်းၾကီးသည့္ေကာ္ဖီတခြက္ေလာက္သြားေသာက္ၾကဖုိ႔ေျပာျဖစ္ၾကသည္
အဲသည္မွာအာသာဟယ္လီ၏ ဇစ္ျမစ္စာအုပ္ထဲမွာပါေသာ ဘလူးစ္ေတးဂီတကုိလည္းနားဆင္ႏုိင္မည္
၀င္ရုိးစြန္းတြင္ေရခဲမ်ားအရည္ေပ်ာ္ၾကေနျပီ
ပ်ားရည္ေသာက္ေသာ္လည္း၀က္၀ံေတြဆီးခ်ဳိမျဖစ္ဟု ဆရာ၀န္ကေျပာသည္
ေနာက္ေတာ့လက္ႏွစ္ဘက္ဆန႔္တန္းေျမွာက္ျပီး ၀ါးကနဲေအာ္သည္ ေဘးဘီၾကည့္ျပီးထျပန္သည္ အေမႊးထူသည့္ေခြးေပါက္စေလးႏွစ္ေကာင္ေဆးလာထုိးလိမ့္မယ္လုိ႔လဲေျပာသည္
ႏိုင္ငံျခားကသြင္းလာသည့္ေဆးေတြႏွင့္ႏိုင္ငံျခားကသြင္းလာသည့္ေခြးေတြျဖစ္ႏုိင္ပါသည္ ဂလုိဘယ္လုိက္ေဇးရွင္းကုိသူသိသည္
ေနေရာင္သည္က်ားသစ္အေရခြံနဲ႔ျဖစ္သည္ မုိးမရြာပါ
ေရအားလွ်ပ္စစ္ဓါတ္ႏွင့္ထုတ္လုပ္မည့္မုိးအတုမရြာေသးပါ
ကံေကာင္းေထာက္မသျဖင့္သူ႔ဂ်င္းေဘာင္းဘီခါးနံပါတ္မွာမႏွစ္ကအတုိင္းပဲဆုိသည့္အသံၾကားရသည္
သူ႔အသိလည္းမႏွစ္ကအတုိင္းသာျဖစ္သည္
သူ၀တ္ထားေသာတီရွပ္သည္မႏုႆေဗဒအသင္းမွထုတ္ေသာေမ်ာက္ပုံအရုပ္ႏွင့္ျဖစ္သည္
သူတုိ႔ႏုိင္ငံျခားကုိေမ်ာက္ေတြျပန္တင္ပုိ႔ၾကသည္
ကုိရီးယားဇတ္လမ္းတြဲတခုအျပီး တီဗီဖုိက္မွၾကံ့ခုိင္က်န္းမာျပည္ျမန္မာအစီအစဥ္လာေနျပီ
ေနာက္ေက်ာတြင္ေက်ာက္ပတ္တီးစီးထားေသာ တကၠသုိလ္နာမည္ကုိအဂၤလိပ္လုိေရးထားသည္

KZေက

စက္တင္လုိအျခားဘာလမ်ားရွိေလမလဲ

မနက္ ကုိးနာရီ တနဂၤေႏြေန႔
မေန႔ညကုိနက္ေစတဲ့ဒႆန အလကားဆုိတာ ခုမနက္မွငါရိပ္မိ
ေခတ္မွီဖို႔ဆုိတာခုေတာ့ငါတုိ႔လုိကယ္ကုိနားလည္ဖုိ႔ပဲ
အသင့္လုပ္စက္တင္ဘာလႏွင့္ တနဂၤေႏြေန႔
ေကာ္ဖီဟာပူေနတုန္းမွာပဲေဟာင္းသြားေတာ့
ငါပုိင္သေယာင္ျဖစ္ေနတဲ့မနက္ေလး ေႏွးသြားေအာင္ ရုိးရာအန႔ံသြင္းခ်င္လာ
တယ္လီဖုန္းထဲ၀င္ေနတဲ့ ေအာင္ပါေစနဲ႔ စည္ေတာ္ၾကီးနဲ႔ နတ္ခ်င္းနဲ႔ ေဗ်ာသံနဲ႔
စက္တင္ဘာလ U tube ထဲ ၾကဳိးစားထားတဲ့သီခ်င္းစာသားေတြ
ငါေတာ့ဘယ္တုန္းကမွ ဆုိင္းမၾကဳိက္ခဲ့ဘူး
ငါ့အၾကဳိက္ဟာ ဘယ္တုန္းကမွ အေရးမၾကီးခဲ့ဖူး
တခ်ိန္လုံးၾကဳိးစားပမ္းစား ေလာဂ်စ္နဲ႔ မျဖစ္
တခ်ိန္လုံးအစက္အေျပာက္ေတြဆုိလည္း ဘယ္လုိဥမၼာတေကာမ်ဳိးျဖစ္မလဲ
ကေလးေတြၾကဳိက္တဲ့ဂိမ္း ေက်ာင္းစာေတြမွာဘာလုိ႔မရွိရသလဲ
စာၾကည့္တုိက္ထဲမလဲစာအုပ္ေတြခ်ည္းပဲ
ကုိလုိနီ၊ ကုိလုိနီေနာက္ပုိင္း၊ အေရွ႕တုိင္း၀ါဒ၊
ငါေခတ္မွီခ်င္လြန္းလုိ႔ပါ အေရွ႕တုိင္း၀ါဒေနာက္ပုိင္းမရွိေသးဘူးလား
မရွိ ငါဆုိတာေတာင္မရွိဘူးဆုိေတာ့ ငါသိခ်င္တယ္ဆုိတာေတြလည္းရွိပုံမရ
ေအးစက္ေျခာက္ကပ္ေသာ မဟာပညာရွိၾကီး ဂုိဂဲေၾကာင့္
ကမာၻၾကီးဟာ၂ခ်က္ေလာက္ကလစ္လုပ္လုိက္ရင္ ပက္ပက္စက္စက္ပြင့္လာ
လူအထင္ၾကီးေအာင္လုပ္ခ်င္တာနဲ႔ လူအထင္ေသးေအာင္လုပ္မိတာနဲ႔
ေနာက္ထပ္ အသက္ၾကီးလာတဲ့ႏြားႏုိ႔နဲနဲထည့္ခုိင္းထားတဲ့ေကာ္ဖီတခြက္
ကတ္ျပားနဲ႔စာရင္းနဲ႔ေခတ္မွီျပီးရင္းမွီေနတဲ့ ေငြဟာနံပါတ္တမ်ဳိးပဲ
သုမနေက်ာ ကေတာ့ နံပါတ္တုတ္တမ်ဳိးပဲလုိ႔ဆုိတယ္
ေပေနတဲ့ပ်င္းစရာကုိ အ၀တ္ေလွ်ာ္စက္ထဲဖ်က္ပစ္မွ
ေကာ္ပီနဲ႔ေပ့စ္ရွိတာကုိပဲ ဒီႏုိင္ငံဟာမ်ဳိးပြားႏွဳန္းနဲေနေသးတယ္
ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြေနရာမလပ္ရင္ခ်င္းအပ္ေနတာကုိပဲ
စီးကရက္ေတြေစ်းၾကီးေနတာကုိပဲ
အဖုိးၾကီးေတြဘီယာေနညဳိတုိင္းအေသာက္မပ်က္တာကုိပဲ
ေပေနတဲ့အ၀တ္ေလွ်ာ္စက္ထဲကစက္တင္ဘာကုိငါထုတ္လုိက္ေတာ့
ပုိ႔စ္ေနရွင္နယ္လစ္ မုိးဖြဲဖြဲက်လာတယ္ မုိး
ေအာ္ မစုိေစခ်င္သူကုိမစုိဘူးဆုိတဲ့မုိးမ်ားျဖစ္ေလမလား
ငါျပဳံးပုံကအစ ေခတ္ေနာက္က်
အိပ္ရာကႏုိးလွ်င္ ေနာက္တပတ္သံသရာျပန္ပတ္ရန္ အဆင့္သင့္ျဖစ္ရန္။

KZေက